Καρκίνος του Ορθού

Τι είναι ο καρκίνος του ορθού;

Το ορθό αποτελεί το τελευταίο τμήμα του παχέος εντέρου και βρίσκεται μέσα στην πύελο, πριν από τον πρωκτικό σωλήνα. Ο καρκίνος του ορθού αναπτύσσεται συνήθως από κύτταρα του βλεννογόνου του και, όπως και στον καρκίνο του παχέος εντέρου, η συχνότερη ιστολογική μορφή είναι το αδενοκαρκίνωμα.

Παρότι οι δύο νόσοι έχουν αρκετά κοινά χαρακτηριστικά, η αντιμετώπιση του καρκίνου του ορθού παρουσιάζει σημαντικές ιδιαιτερότητες. Ο περιορισμένος χώρος της πυέλου, η σχέση του όγκου με τους σφιγκτήρες και τα γειτονικά όργανα, καθώς και ο κίνδυνος τοπικής υποτροπής επηρεάζουν τόσο τον τρόπο της επέμβασης όσο και την ανάγκη θεραπείας πριν από το χειρουργείο.

---

---

Η θέση του όγκου έχει σημασία

---

Συμπτώματα

Ο καρκίνος του ορθού δεν προκαλεί απαραίτητα συμπτώματα στα αρχικά στάδια. Όταν εμφανιστούν, συνήθως περιλαμβάνουν:

• αίμα στα κόπρανα ή αιμορραγία από το ορθό
• αλλαγές στις συνήθειες του εντέρου
• επίμονη διάρροια ή δυσκοιλιότητα
• αλλαγή στη μορφή των κοπράνων
• αίσθημα ότι η κένωση δεν ολοκληρώθηκε
• επανειλημμένη ή επιτακτική ανάγκη για κένωση
• κοιλιακό ή πυελικό άλγος
• ανεξήγητη απώλεια βάρους
• αδυναμία ή κόπωση, μεταξύ άλλων λόγω αναιμίας

Τα συμπτώματα αυτά δεν σημαίνουν απαραίτητα καρκίνο και εμφανίζονται και σε πολλές καλοήθεις παθήσεις. Η επίμονη παρουσία τους, όμως, χρειάζεται διερεύνηση.

---

Αίτια και παράγοντες κινδύνου

Ο καρκίνος του ορθού δεν οφείλεται σε μία συγκεκριμένη αιτία. Ο κίνδυνος σχετίζεται με την ηλικία, το ατομικό ή οικογενειακό ιστορικό καρκίνου και αδενωματωδών πολυπόδων, καθώς και με χρόνια φλεγμονώδη νοσήματα του εντέρου, όπως η ελκώδης κολίτιδα και η νόσος Crohn.

Αυξημένο κίνδυνο παρουσιάζουν επίσης άτομα με κληρονομικά σύνδρομα, όπως το σύνδρομο Lynch και η οικογενής αδενωματώδης πολυποδίαση. Παράγοντες του τρόπου ζωής που έχουν συσχετιστεί με τον καρκίνο του παχέος εντέρου και του ορθού περιλαμβάνουν την παχυσαρκία, τη μειωμένη σωματική δραστηριότητα, το κάπνισμα, την κατανάλωση αλκοόλ και διατροφικά πρότυπα με αυξημένη κατανάλωση κόκκινου και επεξεργασμένου κρέατος.

---

Διάγνωση

Η σωστή σταδιοποίηση είναι καθοριστική για τη θεραπεία

Η διερεύνηση ξεκινά με τη λήψη ιστορικού και την κλινική εξέταση. Η δακτυλική εξέταση του ορθού δίνει σημαντικές πληροφορίες, ιδιαίτερα για όγκους που βρίσκονται χαμηλά.

Η κολονοσκόπηση με λήψη βιοψίας επιβεβαιώνει τη διάγνωση και εξετάζει παράλληλα το υπόλοιπο παχύ έντερο.

Στον καρκίνο του ορθού ιδιαίτερη σημασία έχει η μαγνητική τομογραφία πυέλου, η οποία αξιολογεί το βάθος διήθησης του όγκου, τους περιοχικούς λεμφαδένες, τη σχέση με τις δομές της πυέλου και τα αναμενόμενα χειρουργικά όρια. Η σταδιοποίηση συμπληρώνεται με απεικόνιση για τον έλεγχο πιθανής απομακρυσμένης νόσου και με αιματολογικό έλεγχο, που συνήθως περιλαμβάνει και τον δείκτη CEA.

---

Αντιμετώπιση

Η θεραπεία του καρκίνου του ορθού σχεδιάζεται ανάλογα με το στάδιο της νόσου, τη θέση του όγκου, τη σχέση του με τους σφιγκτήρες και τα γειτονικά όργανα, τα χαρακτηριστικά του όγκου και τη γενική κατάσταση του ασθενούς.

Σε πολύ πρώιμους, κατάλληλα επιλεγμένους όγκους, η χειρουργική θεραπεία ενδέχεται να περιοριστεί σε τοπική αφαίρεση.

Στην τοπικά προχωρημένη νόσο, συχνά προηγείται ογκολογική θεραπεία πριν από το χειρουργείο. Η σύγχρονη αντιμετώπιση περιλαμβάνει, ανάλογα με τα χαρακτηριστικά του περιστατικού, χημειοθεραπεία, ακτινοθεραπεία ή συνδυασμό τους. Η συνολική χορήγηση της συστηματικής και ακτινοθεραπευτικής αγωγής πριν από την επέμβαση εντάσσεται στη στρατηγική της ολικής νεοεπικουρικής θεραπείας – Total Neoadjuvant Therapy (TNT).

Ο σχεδιασμός ιδανικά γίνεται στο πλαίσιο διεπιστημονικής ομάδας, με συνεργασία χειρουργού, ογκολόγου, ακτινοθεραπευτή, ακτινολόγου και γαστρεντερολόγου.

---

Χειρουργική θεραπεία

Η χειρουργική θεραπεία έχει ως στόχο την πλήρη αφαίρεση του όγκου και των αντίστοιχων λεμφαδένων, διατηρώντας παράλληλα, όταν αυτό είναι ασφαλές, τη λειτουργία του σφιγκτήρα.

Τοπική εκτομή

Εφαρμόζεται σε επιλεγμένους πολύ πρώιμους όγκους με ευνοϊκά χαρακτηριστικά και χωρίς ενδείξεις λεμφαδενικής νόσου.

Πρόσθια ή χαμηλή πρόσθια εκτομή

Αφαιρείται το τμήμα του ορθού που φέρει τον όγκο και ακολουθεί επανασύνδεση του εντέρου. Ανάλογα με το ύψος του όγκου, η αναστόμωση πραγματοποιείται χαμηλότερα μέσα στην πύελο.

Ολική εκτομή του μεσοορθού – Total Mesorectal Excision (TME)

Για τους όγκους του μέσου και κατώτερου ορθού, η ολική εκτομή του μεσοορθού αποτελεί βασική ογκολογική χειρουργική τεχνική. Μαζί με το ορθό αφαιρείται με ακρίβεια ο περιβάλλων μεσοορθικός ιστός, ο οποίος περιέχει αγγεία και λεμφαδένες.

Κοιλιοπερινεϊκή εκτομή

Όταν ο όγκος βρίσκεται πολύ χαμηλά και η ασφαλής αφαίρεσή του δεν επιτρέπει τη διατήρηση του σφιγκτήρα, απαιτείται σε ορισμένες περιπτώσεις κοιλιοπερινεϊκή εκτομή και μόνιμη κολοστομία.

Οι επεμβάσεις πραγματοποιούνται λαπαροσκοπικά ή με ανοικτή χειρουργική προσπέλαση, ανάλογα με τα χαρακτηριστικά της νόσου και του ασθενούς.

---

Μετά την επέμβαση

Η κινητοποίηση και η σταδιακή επανέναρξη της διατροφής αρχίζουν συνήθως νωρίς μετά την επέμβαση. Η διάρκεια της νοσηλείας και ο χρόνος επιστροφής στις καθημερινές δραστηριότητες εξαρτώνται από το είδος και την έκταση της επέμβασης και τη γενική κατάσταση του ασθενούς.

Μετά από χαμηλές επεμβάσεις στο ορθό, η λειτουργία του εντέρου χρειάζεται συχνά χρόνο για να προσαρμοστεί. Ορισμένοι ασθενείς παρουσιάζουν μεγαλύτερη συχνότητα κενώσεων, επιτακτικότητα ή δυσκολία στον έλεγχό τους, συμπτώματα που αξιολογούνται και αντιμετωπίζονται στο πλαίσιο της μετεγχειρητικής παρακολούθησης.

Το τελικό ιστολογικό αποτέλεσμα, σε συνδυασμό με τις θεραπείες που έχουν ήδη προηγηθεί, καθορίζει τα επόμενα βήματα και το πρόγραμμα παρακολούθησης.

---

Συχνές ερωτήσεις