Καρκίνος Παχέος Εντέρου

Τι είναι ο καρκίνος του παχέος εντέρου;

Ο καρκίνος του παχέος εντέρου αναπτύσσεται από κύτταρα του βλεννογόνου που καλύπτει το εσωτερικό του εντέρου. Στις περισσότερες περιπτώσεις πρόκειται για αδενοκαρκίνωμα και συχνά προηγείται η ανάπτυξη αδενωματωδών πολυπόδων, ορισμένοι από τους οποίους εξελίσσονται σταδιακά σε κακοήθεια.

Η νόσος εντοπίζεται σε διαφορετικά τμήματα του παχέος εντέρου και η θέση του όγκου, το στάδιο κατά τη διάγνωση και τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του καθορίζουν τη θεραπευτική στρατηγική.

---

---

Στάδια της νόσου

Η σταδιοποίηση δείχνει πόσο έχει προχωρήσει η νόσος και αποτελεί βασικό στοιχείο για την επιλογή της θεραπείας.

Στάδιο 0
Τα παθολογικά κύτταρα περιορίζονται στην εσωτερική στιβάδα του εντέρου.

Στάδιο I
Ο όγκος έχει διηθήσει βαθύτερα το τοίχωμα του εντέρου, χωρίς προσβολή λεμφαδένων.

Στάδιο II
Ο όγκος έχει επεκταθεί περισσότερο μέσα ή πέρα από το τοίχωμα του παχέος εντέρου, χωρίς λεμφαδενικές μεταστάσεις.

Στάδιο III
Υπάρχει προσβολή περιοχικών λεμφαδένων.

Στάδιο IV
Η νόσος έχει εξαπλωθεί σε απομακρυσμένα όργανα ή ιστούς, συχνότερα στο ήπαρ ή στους πνεύμονες.

---

Συμπτώματα

Ο καρκίνος του παχέος εντέρου δεν προκαλεί απαραίτητα συμπτώματα στα αρχικά στάδια. Όταν εμφανιστούν, συνήθως περιλαμβάνουν αλλαγές στις κενώσεις, επίμονη διάρροια ή δυσκοιλιότητα, αίμα στα κόπρανα, κοιλιακό άλγος ή κράμπες, αίσθημα ατελούς κένωσης, ανεξήγητη απώλεια βάρους, αδυναμία και κόπωση.

Σε ορισμένες περιπτώσεις η πρώτη εκδήλωση είναι αναιμία από χρόνια απώλεια αίματος ή, σπανιότερα, εικόνα εντερικής απόφραξης.

---

Αίτια και παράγοντες κινδύνου

Δεν υπάρχει μία μοναδική αιτία. Ο κίνδυνος αυξάνεται με την ηλικία, το ατομικό ή οικογενειακό ιστορικό καρκίνου ή αδενωματωδών πολυπόδων, τη μακροχρόνια φλεγμονώδη νόσο του εντέρου και ορισμένα κληρονομικά σύνδρομα, όπως το σύνδρομο Lynch και η οικογενής αδενωματώδης πολυποδίαση.

Παράγοντες που σχετίζονται επίσης με αυξημένο κίνδυνο είναι η παχυσαρκία, η μειωμένη σωματική δραστηριότητα, το κάπνισμα, η κατανάλωση αλκοόλ και διατροφικά πρότυπα με υψηλή κατανάλωση κόκκινου και επεξεργασμένου κρέατος.

---

Διάγνωση

Η βασική εξέταση για τη διάγνωση είναι η κολονοσκόπηση, κατά την οποία εξετάζεται το εσωτερικό του παχέος εντέρου και λαμβάνονται βιοψίες από ύποπτες βλάβες.

Όταν επιβεβαιωθεί η διάγνωση, ακολουθεί σταδιοποίηση με απεικονιστικές εξετάσεις, συνήθως αξονική τομογραφία θώρακος, κοιλίας και πυέλου, ώστε να διερευνηθεί η τοπική έκταση της νόσου και η παρουσία μεταστάσεων. Συχνά συμπληρώνεται ο έλεγχος με αιματολογικές εξετάσεις και μέτρηση του καρκινικού δείκτη CEA. Η σταδιοποίηση είναι απαραίτητη πριν αποφασιστεί το θεραπευτικό πλάνο.

---

Αντιμετώπιση

Η θεραπεία σχεδιάζεται εξατομικευμένα, με βάση το στάδιο, τη θέση και τα βιολογικά χαρακτηριστικά του όγκου, τη γενική κατάσταση του ασθενούς και τυχόν συνοδά νοσήματα.

Στα εντοπισμένα στάδια, η χειρουργική αφαίρεση αποτελεί τον βασικό άξονα της θεραπείας. Σε ορισμένες πολύ πρώιμες βλάβες αρκεί η ενδοσκοπική αφαίρεση, ενώ σε πιο προχωρημένη νόσο απαιτείται αφαίρεση τμήματος του παχέος εντέρου μαζί με τους αντίστοιχους λεμφαδένες.

Μετά την επέμβαση, ανάλογα με το παθολογοανατομικό στάδιο και τους παράγοντες κινδύνου, εξετάζεται η ανάγκη συμπληρωματικής χημειοθεραπείας. Στη μεταστατική νόσο η αντιμετώπιση γίνεται σε διεπιστημονικό πλαίσιο και περιλαμβάνει συστηματική θεραπεία, ενώ σε επιλεγμένες περιπτώσεις εξετάζεται και χειρουργική θεραπεία μεταστάσεων.

---

Χειρουργική θεραπεία

Ο στόχος της επέμβασης είναι η ογκολογικά ασφαλής αφαίρεση του τμήματος του εντέρου που περιλαμβάνει τον όγκο, μαζί με το αντίστοιχο αγγειακό και λεμφαδενικό δίκτυο.

Ανάλογα με τη θέση του όγκου, η επέμβαση περιλαμβάνει διαφορετικό είδος κολεκτομής, όπως:

• δεξιά ημικολεκτομή
• αριστερή ημικολεκτομή
• σιγμοειδεκτομή
• άλλη τμηματική εκτομή ανάλογα με την εντόπιση

Στις περισσότερες περιπτώσεις τα δύο υγιή άκρα του εντέρου επανασυνδέονται με αναστόμωση.

Η επέμβαση πραγματοποιείται με ανοικτή ή λαπαροσκοπική προσπέλαση, ανάλογα με την ανατομία, το στάδιο της νόσου, προηγούμενες επεμβάσεις και τα χαρακτηριστικά κάθε περιστατικού. Η λαπαροσκοπική χειρουργική αποτελεί καθιερωμένη προσέγγιση σε κατάλληλα επιλεγμένους ασθενείς.

---

Μετά την επέμβαση

Η μετεγχειρητική πορεία εξαρτάται από το είδος της επέμβασης, τη γενική κατάσταση του ασθενούς και την έκταση της νόσου.

Η κινητοποίηση και η σταδιακή επανέναρξη της διατροφής ξεκινούν συνήθως νωρίς, στο πλαίσιο οργανωμένων πρωτοκόλλων μετεγχειρητικής αποκατάστασης. Μετά το εξιτήριο ακολουθεί τακτική παρακολούθηση και αξιολόγηση του τελικού ιστολογικού αποτελέσματος, το οποίο καθορίζει εάν χρειάζεται συμπληρωματική θεραπεία.

Η επιστροφή στις καθημερινές δραστηριότητες γίνεται σταδιακά και προσαρμόζεται στην πορεία κάθε ασθενούς.

---

Συχνές ερωτήσεις