Χολολιθίαση

Q: Τι γίνεται αν μια πέτρα περάσει στον χοληδόχο πόρο;

Τότε μιλάμε για χοληδοχολιθίαση . Ο λίθος πρέπει να αφαιρεθεί από τον χοληδόχο πόρο, συχνά με ERCP ή, σε επιλεγμένες περιπτώσεις, χειρουργικά. Στη συνέχεια συνήθως πραγματοποιείται και χολοκυστεκτομή ώστε να αντιμετωπιστεί η πηγή των λίθων.

Οι πέτρες στη χοληδόχο κύστη συνήθως δεν προκαλούν κάποιο πρόβλημα. Όταν όμως εμφανιστούν χαρακτηριστικοί πόνοι ή επιπλοκές, χρειάζεται σωστή αξιολόγηση και, συνήθως, οριστική χειρουργική αντιμετώπιση.

Τι είναι η χολολιθίαση;

Χολολιθίαση ονομάζεται η παρουσία λίθων μέσα στη χοληδόχο κύστη. Οι λίθοι σχηματίζονται από συστατικά της χολής και μπορεί να είναι ένας μεγάλος λίθος, πολλοί μικρότεροι ή συνδυασμός διαφορετικών μεγεθών.

Οι δύο βασικοί τύποι είναι οι χοληστερινικοί λίθοι και οι χρωστικοί λίθοι, που περιέχουν κυρίως χολερυθρίνη. Στην πράξη όμως μεγαλύτερη σημασία έχει αν οι λίθοι παραμένουν χωρίς συμπτώματα ή αν προκαλούν απόφραξη και επιπλοκές.

Η χοληδόχος κύστη αποθηκεύει τη χολή που παράγεται στο ήπαρ και την απελευθερώνει στο έντερο κατά την πέψη. Αν ένας λίθος μετακινηθεί και φράξει προσωρινά ή μόνιμα την έξοδο της χοληδόχου κύστης ή κάποιον χοληφόρο πόρο, τότε εμφανίζονται τα συμπτώματα.

Μορφές της χολολιθίασης

Ασυμπτωματική χολολιθίαση

Οι λίθοι ανακαλύπτονται τυχαία σε υπερηχογράφημα ή άλλη εξέταση και δεν έχουν προκαλέσει συμπτώματα.

Στις περισσότερες τέτοιες περιπτώσεις δεν χρειάζεται θεραπεία ούτε προληπτική χολοκυστεκτομή, εφόσον η χοληδόχος κύστη και τα χοληφόρα είναι κατά τα άλλα φυσιολογικά.

Συμπτωματική χολολιθίαση

Ένας λίθος αποφράσσει προσωρινά την έξοδο της χοληδόχου κύστης και προκαλεί τον χαρακτηριστικό χοληφόρο πόνο.

Τα επεισόδια ενδέχεται να υποχωρούν όταν ο λίθος μετακινηθεί, αλλά συχνά επανεμφανίζονται. Για ασθενείς με συμπτωματικούς λίθους, η καθιερωμένη οριστική θεραπεία είναι η λαπαροσκοπική χολοκυστεκτομή.

Επιπλεγμένη χολολιθίαση

Αν η απόφραξη επιμένει ή ένας λίθος μετακινηθεί στα χοληφόρα, μπορεί να εμφανιστούν επιπλοκές, όπως:

οξεία χολοκυστίτιδα
χοληδοχολιθίαση
χολαγγειίτιδα
οξεία παγκρεατίτιδα από χολόλιθο

Χολολιθίαση και χοληδοχολιθίαση δεν είναι το ίδιο.
Στη χολολιθίαση οι λίθοι βρίσκονται μέσα στη χοληδόχο κύστη. Στη χοληδοχολιθίαση ένας ή περισσότεροι λίθοι έχουν περάσει στον κοινό χοληδόχο πόρο και η αντιμετώπιση είναι διαφορετική.

Συμπτώματα

Οι περισσότεροι άνθρωποι με χολόλιθους δεν εμφανίζουν συμπτώματα. Όταν όμως ένας λίθος αποφράξει προσωρινά την έξοδο της χοληδόχου κύστης, μπορεί να εμφανιστεί χαρακτηριστικό επεισόδιο πόνου.

Ο πόνος:

μπορεί να συνοδεύεται από ναυτία ή έμετο
εντοπίζεται συχνότερα στο δεξιό άνω μέρος της κοιλιάς ή στο επιγάστριο
είναι συνήθως έντονος και σταθερός
μπορεί να αντανακλά προς την πλάτη ή τον δεξιό ώμο
διαρκεί από αρκετά λεπτά έως μερικές ώρες
συνήθως εμφανίζεται μετά από γεύμα

Πότε χρειάζεται άμεση αξιολόγηση;

Αν ο πόνος επιμένει για ώρες ή συνοδεύεται από πυρετό, ρίγος, ίκτερο, έντονους εμέτους ή σημαντική επιδείνωση της γενικής κατάστασης, χρειάζεται άμεση ιατρική εκτίμηση. Τα συμπτώματα αυτά μπορεί να δείχνουν χολοκυστίτιδα, απόφραξη των χοληφόρων, χολαγγειίτιδα ή παγκρεατίτιδα.

Αίτια και παράγοντες κινδύνου

Οι λίθοι δημιουργούνται όταν μεταβάλλεται η σύσταση της χολής ή όταν η χοληδόχος κύστη δεν αδειάζει αποτελεσματικά. Οι χοληστερινικοί λίθοι, για παράδειγμα, σχηματίζονται όταν η χολή περιέχει περισσότερο χοληστερόλη από όση μπορεί να παραμείνει διαλυμένη.

Η πιθανότητα χολολιθίασης αυξάνεται σε ορισμένες καταστάσεις, όπως:

αυξημένο σωματικό βάρος και παχυσαρκία
πολύ γρήγορη απώλεια βάρους
μεγαλύτερη ηλικία
γυναικείο φύλο
εγκυμοσύνη
οικογενειακή προδιάθεση
ορισμένα αιματολογικά ή ηπατικά νοσήματα
ορισμένες παθήσεις ή επεμβάσεις που επηρεάζουν την απορρόφηση χολικών αλάτων

Διάγνωση

Το υπερηχογράφημα είναι η βασική απεικονιστική εξέταση

Η διερεύνηση ξεκινά από το ιστορικό, την κλινική εξέταση και εξετάσεις αίματος, ιδιαίτερα όταν υπάρχει υποψία φλεγμονής ή απόφραξης των χοληφόρων.

Υπερηχογράφημα άνω κοιλίας

Το υπερηχογράφημα αποτελεί την πρώτη και σημαντικότερη εξέταση για την ανίχνευση λίθων στη χοληδόχο κύστη.

Παράλληλα μπορεί να δείξει στοιχεία φλεγμονής της χοληδόχου κύστης ή διάταση των χοληφόρων.

Εξετάσεις αίματος

Ελέγχονται, ανάλογα με την κλινική εικόνα:

δείκτες φλεγμονής
ηπατικά ένζυμα
χολερυθρίνη
όταν υπάρχει υποψία παγκρεατίτιδας, παγκρεατικά ένζυμα

Οι εξετάσεις βοηθούν να διαπιστωθεί αν υπάρχει λοίμωξη, απόφραξη των χοληφόρων ή συμμετοχή του παγκρέατος.

MRCP

Αν υπάρχει υποψία ότι ένας λίθος έχει περάσει στον κοινό χοληδόχο πόρο —για παράδειγμα επειδή τα ηπατικά ένζυμα είναι παθολογικά ή ο πόρος φαίνεται διατεταμένος— μπορεί να χρειαστεί μαγνητική χολαγγειοπαγκρεατογραφία (MRCP).

Ενδοσκοπικό υπερηχογράφημα

Αν η MRCP δεν δώσει σαφή απάντηση ή η κλινική υποψία παραμένει, σε επιλεγμένες περιπτώσεις χρησιμοποιείται ενδοσκοπικό υπερηχογράφημα (EUS).

Αντιμετώπιση

Δεν χρειάζεται κάθε χολολιθίαση χειρουργείο

Όταν δεν υπάρχουν συμπτώματα

Οι ασυμπτωματικοί λίθοι που ανακαλύπτονται τυχαία συνήθως παρακολουθούνται χωρίς θεραπεία. Δεν υπάρχει λόγος να αφαιρεθεί μια φυσιολογική χοληδόχος κύστη μόνο και μόνο επειδή περιέχει λίθους που δεν έχουν προκαλέσει κανένα πρόβλημα.

Όταν υπάρχουν χαρακτηριστικά συμπτώματα

Όταν οι λίθοι έχουν προκαλέσει χοληφόρο πόνο, η συνήθης οριστική θεραπεία είναι λαπαροσκοπική χολοκυστεκτομή, δηλαδή αφαίρεση της χοληδόχου κύστης μαζί με τους λίθους.

Όταν υπάρχει οξεία χολοκυστίτιδα

Η οξεία φλεγμονή της χοληδόχου κύστης χρειάζεται νοσοκομειακή αξιολόγηση. Όταν η γενική κατάσταση του ασθενούς το επιτρέπει, οι σύγχρονες οδηγίες υποστηρίζουν την έγκαιρη λαπαροσκοπική χολοκυστεκτομή, αντί να αναβάλλεται συστηματικά η επέμβαση για εβδομάδες. Το NICE συστήνει η επέμβαση να πραγματοποιείται μέσα στην πρώτη εβδομάδα από τη διάγνωση.

Όταν υπάρχει λίθος στον χοληδόχο πόρο

Οι λίθοι στον κοινό χοληδόχο πόρο χρειάζονται αφαίρεση. Η κάθαρση του πόρου μπορεί να πραγματοποιηθεί ενδοσκοπικά με ERCP ή χειρουργικά, ανάλογα με την περίπτωση και την εμπειρία της θεραπευτικής ομάδας, και συνδυάζεται με χολοκυστεκτομή.

Χειρουργική θεραπεία

Λαπαροσκοπική χολοκυστεκτομή

Η λαπαροσκοπική χολοκυστεκτομή αποτελεί σήμερα την καθιερωμένη χειρουργική θεραπεία της συμπτωματικής χολολιθίασης.

Η επέμβαση πραγματοποιείται με γενική αναισθησία μέσα από μικρές τομές στην κοιλιά. Η χοληδόχος κύστη αποδεσμεύεται από το ήπαρ και αφαιρείται μαζί με τους λίθους της.

Γιατί αφαιρείται ολόκληρη η χοληδόχος κύστη;

Η θεραπεία δεν consiste στην αφαίρεση μόνο των λίθων. Αν παραμείνει η χοληδόχος κύστη, οι συνθήκες που οδήγησαν στη δημιουργία τους παραμένουν και μπορούν να σχηματιστούν νέοι λίθοι. Για αυτό, όταν υπάρχει ένδειξη για οριστική θεραπεία, αφαιρείται η χοληδόχος κύστη.

Ανοιχτή χολοκυστεκτομή

Η ανοιχτή επέμβαση χρειάζεται σήμερα πολύ λιγότερο συχνά.

Μπορεί να επιλεγεί εξαρχής σε ειδικές περιπτώσεις ή να χρειαστεί μετατροπή από λαπαροσκοπική σε ανοιχτή επέμβαση αν η ανατομία ή η φλεγμονή δεν επιτρέπουν ασφαλή συνέχιση λαπαροσκοπικά.

ERCP

Η ERCP δεν αφαιρεί τη χοληδόχο κύστη. Χρησιμοποιείται κυρίως για να αφαιρεθούν λίθοι που έχουν περάσει στον κοινό χοληδόχο πόρο ή για να εξασφαλιστεί η παροχέτευση των χοληφόρων. Η χολοκυστεκτομή αντιμετωπίζει στη συνέχεια την πηγή των λίθων.

Μετά την επέμβαση / αποκατάσταση

Μετά από μια ανεπίπλεκτη λαπαροσκοπική χολοκυστεκτομή η κινητοποίηση ξεκινά νωρίς και πολλοί ασθενείς μπορούν να επιστρέψουν στο σπίτι την ίδια ημέρα ή μετά από σύντομη νοσηλεία, ανάλογα με την περίπτωση. Το NICE προτείνει day-case χειρουργείο για τις προγραμματισμένες επεμβάσεις όταν η κατάσταση του ασθενούς το επιτρέπει.

Η διατροφή επανέρχεται σταδιακά ανάλογα με την ανοχή του ασθενούς. Δεν απαιτείται ειδική “δίαιτα χωρίς χοληδόχο κύστη” εφ’ όρου ζωής. Η χολή εξακολουθεί να παράγεται από το ήπαρ και, αντί να αποθηκεύεται στη χοληδόχο κύστη, περνά απευθείας στο έντερο.

Τις πρώτες ημέρες βοηθούν μικρότερα και πιο ελαφριά γεύματα. Στη συνέχεια οι περισσότεροι ασθενείς επιστρέφουν σταδιακά σε κανονική διατροφή.

Η επιστροφή στην εργασία και στην άσκηση εξαρτάται από την πορεία της ανάρρωσης και το είδος της δραστηριότητας.

Συχνές ερωτήσεις

Αν έχω πέτρες στη χολή αλλά δεν έχω συμπτώματα, χρειάζομαι χειρουργείο;

Στις περισσότερες περιπτώσεις όχι. Οι ασυμπτωματικοί λίθοι σε φυσιολογική χοληδόχο κύστη και φυσιολογικά χοληφόρα δεν χρειάζονται θεραπεία, εκτός αν προκύψουν συγκεκριμένες ειδικές ενδείξεις ή εμφανιστούν συμπτώματα.

Μπορούν οι πέτρες να διαλυθούν με φάρμακα;

Υπάρχουν φάρμακα με χολικά οξέα που μπορούν σε επιλεγμένες περιπτώσεις να διαλύσουν μικρούς χοληστερινικούς λίθους, αλλά απαιτούν μακροχρόνια θεραπεία και χρησιμοποιούνται πλέον σπάνια. Η χειρουργική θεραπεία παραμένει η συνήθης οριστική αντιμετώπιση της συμπτωματικής χολολιθίασης.

Γιατί να αφαιρεθεί η χοληδόχος κύστη και όχι μόνο οι πέτρες;

Επειδή η χοληδόχος κύστη είναι το σημείο όπου δημιουργούνται οι λίθοι. Αν αφαιρεθούν μόνο οι υπάρχοντες λίθοι, μπορούν να δημιουργηθούν νέοι. Η χολοκυστεκτομή αφαιρεί τη χοληδόχο κύστη μαζί με τους λίθους και αποτελεί την καθιερωμένη οριστική θεραπεία.

Μπορώ να ζήσω φυσιολογικά χωρίς χοληδόχο κύστη;

Ναι. Η χοληδόχος κύστη αποθηκεύει τη χολή αλλά δεν την παράγει. Μετά την αφαίρεσή της, η χολή συνεχίζει να παράγεται από το ήπαρ και περνά απευθείας στο λεπτό έντερο. Οι περισσότεροι άνθρωποι ζουν και τρέφονται φυσιολογικά μετά τη χολοκυστεκτομή.

Είναι όλες οι πέτρες στη χολή επείγουσα κατάσταση;

Όχι. Πολλοί άνθρωποι έχουν ασυμπτωματικούς λίθους για χρόνια. Επείγουσα αξιολόγηση χρειάζεται όταν ο πόνος επιμένει ή συνοδεύεται από πυρετό, ίκτερο, ρίγος, έντονους εμέτους ή άλλα σημεία επιπλοκής.

Τι γίνεται αν μια πέτρα περάσει στον χοληδόχο πόρο;

Τότε μιλάμε για χοληδοχολιθίαση. Ο λίθος πρέπει να αφαιρεθεί από τον χοληδόχο πόρο, συχνά με ERCP ή, σε επιλεγμένες περιπτώσεις, χειρουργικά. Στη συνέχεια συνήθως πραγματοποιείται και χολοκυστεκτομή ώστε να αντιμετωπιστεί η πηγή των λίθων.

Επικοινωνήστε μαζί μας

Για πληροφορίες σχετικά με παθήσεις, επεμβάσεις ή για τον προγραμματισμό της επίσκεψής σας, επικοινωνήστε με το ιατρείο.

Τηλέφωνο επικοινωνίας

6973343185

E-mail