Παθήσεις Σπληνός

Ο σπλήνας μπορεί να επηρεαστεί από αιματολογικά νοσήματα, λοιμώξεις, κύστεις, αγγειακές βλάβες ή τραυματισμούς. Η αντιμετώπιση εξαρτάται από την αιτία και, όπου είναι εφικτό, επιδιώκεται η διατήρηση της λειτουργίας του.

Τι είναι ο σπλήνας και ποιος είναι ο ρόλος του;

Ο σπλήνας βρίσκεται στο άνω αριστερό μέρος της κοιλιάς, κάτω από τις πλευρές και δίπλα στο στομάχι.

Συμμετέχει τόσο στη λειτουργία του αίματος όσο και στην άμυνα του οργανισμού. Φιλτράρει το αίμα, απομακρύνει γερασμένα ή κατεστραμμένα αιμοσφαίρια και συμβάλλει στην προστασία απέναντι σε ορισμένες λοιμώξεις. Παράλληλα, επηρεάζει τον αριθμό των ερυθρών αιμοσφαιρίων, των λευκών αιμοσφαιρίων και των αιμοπεταλίων.

Οι παθήσεις του σπλήνα αποτελούν μια ετερογενή ομάδα. Σε αρκετές περιπτώσεις το πρόβλημα δεν ξεκινά από τον ίδιο τον σπλήνα, αλλά είναι αποτέλεσμα άλλης πάθησης, όπως ηπατικής νόσου, αιματολογικού νοσήματος ή λοίμωξης. Για αυτό η σωστή διάγνωση της αιτίας είναι ουσιαστική πριν αποφασιστεί η θεραπεία.

Συχνότερες παθήσεις του σπλήνα

Σπληνομεγαλία & υπερσπληνισμός

Η σπληνομεγαλία είναι η αύξηση του μεγέθους του σπλήνα και μπορεί να σχετίζεται με ηπατικά, αιματολογικά, λοιμώδη ή άλλα νοσήματα.

Σε ορισμένους ασθενείς, ένας διογκωμένος και υπερλειτουργικός σπλήνας απομακρύνει από την κυκλοφορία μεγαλύτερο αριθμό κυττάρων του αίματος, προκαλώντας αναιμία, λευκοπενία ή θρομβοπενία.

Κύστεις & εστιακές βλάβες

Οι κύστεις του σπλήνα είναι σχετικά σπάνιες και μπορεί να είναι συγγενείς, μετατραυματικές ή, σπανιότερα, παρασιτικές. Πολλές ανακαλύπτονται τυχαία και δεν προκαλούν συμπτώματα.

Η αντιμετώπιση εξαρτάται από τη φύση της βλάβης, τα συμπτώματα, την εξέλιξή της και τον κίνδυνο επιπλοκών. Σε επιλεγμένες περιπτώσεις προτιμώνται τεχνικές που διατηρούν όσο το δυνατόν περισσότερο λειτουργικό σπληνικό ιστό.

Τραυματισμός & ρήξη σπλήνα

Ο σπλήνας μπορεί να τραυματιστεί μετά από πτώση, τροχαίο ή ισχυρό πλήγμα στην αριστερή πλευρά του σώματος.

Η σύγχρονη αντιμετώπιση δεν σημαίνει αυτόματα σπληνεκτομή. Σε αιμοδυναμικά σταθερούς ασθενείς εφαρμόζεται συχνά συντηρητική αντιμετώπιση, με στενή παρακολούθηση και, όπου χρειάζεται, αγγειογραφικό εμβολισμό. Χειρουργική επέμβαση χρειάζεται όταν η αιμορραγία δεν ελέγχεται ή η κατάσταση του ασθενούς δεν επιτρέπει ασφαλή συντηρητική αντιμετώπιση.

Έμφρακτο & απόστημα σπλήνα

Το έμφρακτο του σπλήνα προκαλείται όταν διακόπτεται η αιμάτωση μιας περιοχής του οργάνου. Μπορεί να σχετίζεται με αιματολογικά νοσήματα, θρομβώσεις, καρδιακές παθήσεις ή λοιμώξεις.

Το σπληνικό απόστημα είναι σπάνια λοίμωξη του σπλήνα. Η θεραπεία περιλαμβάνει αντιβιοτικά και, ανάλογα με τα χαρακτηριστικά του αποστήματος και την κατάσταση του ασθενούς, διαδερμική παροχέτευση ή σπληνεκτομή.

Αιματολογικές παθήσεις

Σε ορισμένα αιματολογικά νοσήματα ο σπλήνας συμμετέχει στην υπερβολική καταστροφή ή κατακράτηση κυττάρων του αίματος.

Η σπληνεκτομή μπορεί να αποτελέσει μέρος της θεραπείας σε επιλεγμένους ασθενείς με παθήσεις όπως ανοσολογική θρομβοπενία, ορισμένες αιμολυτικές αναιμίες ή κληρονομικά αιματολογικά νοσήματα, όταν υπάρχει συγκεκριμένη ένδειξη και η συντηρητική θεραπεία δεν επαρκεί.

Η διόγκωση του σπλήνα δεν αποτελεί από μόνη της διάγνωση.
Το σημαντικό είναι να εντοπιστεί γιατί έχει μεγαλώσει ο σπλήνας και αν η υποκείμενη αιτία χρειάζεται αιματολογική, ηπατολογική, λοιμωξιολογική ή χειρουργική αντιμετώπιση.

Συμπτώματα

Πολλές παθήσεις του σπλήνα δεν προκαλούν συμπτώματα και ανακαλύπτονται τυχαία κατά την κλινική εξέταση ή σε ένα υπερηχογράφημα ή αξονική τομογραφία.

Όταν υπάρχουν συμπτώματα, ο ασθενής μπορεί να παρατηρήσει:

πόνο ή βάρος στο άνω αριστερό μέρος της κοιλιάς
πόνο που αντανακλά προς τον αριστερό ώμο
αίσθημα πληρότητας ή γρήγορου κορεσμού επειδή ένας διογκωμένος σπλήνας πιέζει το στομάχι
κόπωση ή αδυναμία όταν υπάρχει αναιμία
εύκολες αιμορραγίες ή μελανιές όταν μειώνονται τα αιμοπετάλια
συχνότερες λοιμώξεις σε ορισμένες περιπτώσεις
πυρετό όταν υπάρχει λοίμωξη ή απόστημα

Πότε χρειάζεται άμεση αξιολόγηση;

Αν μετά από τραυματισμό εμφανιστεί έντονος πόνος στο άνω αριστερό μέρος της κοιλιάς, ζάλη, αδυναμία ή τάση λιποθυμίας, χρειάζεται άμεση ιατρική αξιολόγηση. Η ρήξη του σπλήνα μπορεί να προκαλέσει σημαντική εσωτερική αιμορραγία και αποτελεί επείγουσα κατάσταση.

Αίτια και παράγοντες κινδύνου

Επειδή μιλάμε για διαφορετικές παθήσεις, δεν υπάρχει ένα κοινό αίτιο.

Η σπληνομεγαλία μπορεί να σχετίζεται με:

κίρρωση και πυλαία υπέρταση
λοιμώξεις
αιμολυτικές αναιμίες
λευχαιμίες, λεμφώματα και μυελοϋπερπλαστικά νοσήματα
αυτοάνοσες παθήσεις
μεταβολικά νοσήματα
θρόμβωση ή αυξημένη πίεση στις φλέβες του ήπατος και του σπλήνα

Άλλες παθήσεις έχουν διαφορετική προέλευση. Οι κύστεις μπορεί να είναι συγγενείς ή να εμφανιστούν μετά από τραυματισμό, ενώ το σπληνικό έμφρακτο σχετίζεται συχνότερα με καταστάσεις που προκαλούν εμβολή, θρόμβωση ή διαταραχή της αιμάτωσης του οργάνου.

Διάγνωση

Η διερεύνηση προσαρμόζεται στην αιτία που υποψιαζόμαστε

Κλινική εξέταση

Ένας σημαντικά διογκωμένος σπλήνας μπορεί να γίνει αντιληπτός κατά την εξέταση της κοιλιάς. Το μέγεθος από μόνο του όμως δεν αποκαλύπτει την αιτία.

Εξετάσεις αίματος

Η γενική αίματος είναι ιδιαίτερα σημαντική, καθώς δείχνει τον αριθμό των:

ερυθρών αιμοσφαιρίων
λευκών αιμοσφαιρίων
αιμοπεταλίων

Ανάλογα με την περίπτωση εξετάζονται επίσης η ηπατική λειτουργία, δείκτες φλεγμονής και ειδικότερες αιματολογικές παράμετροι.

Υπερηχογράφημα

Το υπερηχογράφημα μπορεί να δείξει το μέγεθος του σπλήνα και να εντοπίσει κύστεις ή άλλες εστιακές βλάβες.

Αξονική τομογραφία

Η αξονική τομογραφία προσφέρει λεπτομερέστερη εικόνα της ανατομίας και χρησιμοποιείται ιδιαίτερα όταν υπάρχει τραυματισμός, ύποπτη εστιακή βλάβη, απόστημα ή έμφρακτο.

Μαγνητική τομογραφία

Σε επιλεγμένες περιπτώσεις η μαγνητική τομογραφία βοηθά στον χαρακτηρισμό μιας βλάβης ή στην αξιολόγηση της αγγείωσης του σπλήνα.

Όταν η αιτία φαίνεται αιματολογική, η διερεύνηση ολοκληρώνεται σε συνεργασία με αιματολόγο και μπορεί να χρειαστούν πιο εξειδικευμένες εξετάσεις.

Αντιμετώπιση

Δεν χρειάζεται κάθε πάθηση του σπλήνα χειρουργική θεραπεία

Η θεραπεία καθορίζεται από την αιτία, τα συμπτώματα και τον κίνδυνο επιπλοκών.

Σπληνομεγαλία

Η θεραπεία στρέφεται πρώτα στην πάθηση που έχει προκαλέσει τη διόγκωση του σπλήνα. Η αφαίρεσή του συνήθως δεν χρειάζεται μόνο και μόνο επειδή είναι μεγαλύτερος από το φυσιολογικό.

Κύστεις

Οι ασυμπτωματικές κύστεις χωρίς ανησυχητικά χαρακτηριστικά μπορούν σε αρκετές περιπτώσεις να παρακολουθούνται.

Όταν μια κύστη προκαλεί συμπτώματα, αυξάνεται, εμφανίζει επιπλοκές ή η φύση της δεν είναι σαφής, εξετάζεται χειρουργική θεραπεία. Όπου η θέση και η έκτασή της το επιτρέπουν, επιδιώκεται η διατήρηση μέρους του σπλήνα. Η παλαιότερη πρακτική να χειρουργείται μια ασυμπτωματική κύστη αποκλειστικά επειδή ξεπερνά ένα συγκεκριμένο μέγεθος δεν υποστηρίζεται με την ίδια βεβαιότητα από νεότερα δεδομένα.

Τραυματισμός

Στους αιμοδυναμικά σταθερούς ασθενείς προτεραιότητα έχει σήμερα, όταν είναι ασφαλές, η διατήρηση του σπλήνα με παρακολούθηση και, σε κατάλληλες περιπτώσεις, αγγειογραφικό εμβολισμό.

Σε αιμοδυναμική αστάθεια ή συνεχιζόμενη αιμορραγία μπορεί να απαιτηθεί επείγουσα χειρουργική επέμβαση.

Απόστημα ή έμφρακτο

Στο έμφρακτο η θεραπεία στρέφεται κυρίως στην υποκείμενη αιτία και στην αντιμετώπιση των συμπτωμάτων. Χειρουργείο χρειάζεται κυρίως αν εμφανιστούν σοβαρές επιπλοκές, όπως ρήξη ή απόστημα.

Στο απόστημα χρειάζονται αντιβιοτικά και, ανάλογα με την περίπτωση, διαδερμική παροχέτευση ή χειρουργική αντιμετώπιση.

Χειρουργική θεραπεία

Λαπαροσκοπική σπληνεκτομή

Όταν χρειάζεται προγραμματισμένη αφαίρεση του σπλήνα, η ελάχιστα επεμβατική σπληνεκτομή χρησιμοποιείται ευρέως για καλοήθεις και κακοήθεις παθήσεις και, όταν είναι τεχνικά κατάλληλη, προσφέρει μικρότερη χειρουργική επιβάρυνση σε σχέση με την κλασική ανοικτή προσπέλαση.

Κατά την επέμβαση απολινώνονται τα αγγεία του σπλήνα και το όργανο αφαιρείται μέσα από μικρές τομές.

Μερική σπληνεκτομή

Σε επιλεγμένες περιπτώσεις, ιδιαίτερα σε εντοπισμένες κύστεις ή καλοήθεις βλάβες, μπορεί να αφαιρεθεί μόνο το πάσχον τμήμα του σπλήνα, διατηρώντας λειτουργικό σπληνικό ιστό.

Η προσέγγιση αυτή δεν είναι κατάλληλη για κάθε πάθηση, αλλά όταν είναι τεχνικά εφικτή έχει το πλεονέκτημα της διατήρησης μέρους της ανοσολογικής λειτουργίας του οργάνου.

Ανοιχτή σπληνεκτομή

Η ανοικτή προσπέλαση παραμένει απαραίτητη σε ορισμένες περιπτώσεις, όπως σε επείγουσα αιμορραγία, ιδιαίτερα μεγάλο σπλήνα ή πολύπλοκη ανατομία, όπου η ασφάλεια του ασθενούς υπερισχύει της επιλογής μικρότερων τομών.

Στη σύγχρονη χειρουργική του σπλήνα, στόχος δεν είναι η αφαίρεση του οργάνου όταν αυτό μπορεί να αποφευχθεί. Όπου η πάθηση και η κατάσταση του ασθενούς το επιτρέπουν, εξετάζονται συντηρητικές ή σπληνοδιατηρητικές επιλογές λόγω του σημαντικού ρόλου του σπλήνα στην άμυνα έναντι λοιμώξεων.

Μετά τη σπληνεκτομή / αποκατάσταση

Μετά από λαπαροσκοπική σπληνεκτομή, η κινητοποίηση και η επάνοδος στη διατροφή ξεκινούν νωρίς και η επιστροφή στις καθημερινές δραστηριότητες γίνεται σταδιακά.

Το σημαντικότερο όμως είναι ότι μετά την πλήρη αφαίρεση του σπλήνα αλλάζει μόνιμα η προστασία του οργανισμού απέναντι σε ορισμένες λοιμώξεις.

Για αυτό χρειάζεται κατάλληλος εμβολιασμός, ιδιαίτερα έναντι:

πνευμονιόκοκκου
μηνιγγιτιδόκοκκου
Haemophilus influenzae τύπου b (Hib)

Όταν η σπληνεκτομή είναι προγραμματισμένη, οι συγκεκριμένοι εμβολιασμοί ιδανικά πραγματοποιούνται τουλάχιστον 14 ημέρες πριν από την επέμβαση. Αν αυτό δεν είναι δυνατό, γίνονται μετεγχειρητικά όταν η κατάσταση του ασθενούς είναι σταθερή, σύμφωνα με το ισχύον εμβολιαστικό πρόγραμμα.

Ο πυρετός μετά από σπληνεκτομή δεν πρέπει να αγνοείται. Επειδή η ασπληνία αυξάνει τον κίνδυνο σοβαρής λοίμωξης από συγκεκριμένα βακτήρια, ο ασθενής πρέπει να γνωρίζει πότε χρειάζεται άμεση ιατρική επικοινωνία.

Συχνές ερωτήσεις

Μπορεί κάποιος να ζήσει χωρίς σπλήνα;

Ναι. Ο οργανισμός μπορεί να λειτουργήσει χωρίς σπλήνα, όμως η αφαίρεσή του αυξάνει τον κίνδυνο σοβαρών λοιμώξεων από ορισμένα βακτήρια. Για αυτό χρειάζονται συγκεκριμένοι εμβολιασμοί και σωστή ενημέρωση για τα συμπτώματα που απαιτούν άμεση ιατρική αξιολόγηση.

Αν έχω διογκωμένο σπλήνα, χρειάζομαι χειρουργείο;

Όχι. Η σπληνομεγαλία μπορεί να οφείλεται σε πολλές διαφορετικές παθήσεις και η θεραπεία στρέφεται πρωτίστως στην αιτία που την προκάλεσε. Η σπληνεκτομή χρειάζεται μόνο σε συγκεκριμένες περιπτώσεις.

Μια κύστη του σπλήνα πρέπει πάντα να αφαιρείται;

Όχι. Μια ασυμπτωματική κύστη χωρίς ανησυχητικά χαρακτηριστικά μπορεί συχνά να παρακολουθείται. Χειρουργική θεραπεία εξετάζεται όταν προκαλεί συμπτώματα, εμφανίζει επιπλοκές, αυξάνεται ή υπάρχει αβεβαιότητα σχετικά με τη φύση της.

Αν τραυματιστεί ο σπλήνας, πρέπει να αφαιρεθεί;

Όχι πάντοτε. Σήμερα πολλοί τραυματισμοί του σπλήνα αντιμετωπίζονται χωρίς χειρουργική αφαίρεση, εφόσον ο ασθενής είναι αιμοδυναμικά σταθερός και μπορεί να παρακολουθηθεί με ασφάλεια. Σε ορισμένες περιπτώσεις χρησιμοποιείται και εμβολισμός της σπληνικής αρτηρίας για τον έλεγχο της αιμορραγίας.

Μπορεί να αφαιρεθεί μόνο ένα μέρος του σπλήνα;

Σε επιλεγμένες εντοπισμένες παθήσεις, όπως ορισμένες κύστεις ή καλοήθεις βλάβες, μπορεί να πραγματοποιηθεί μερική σπληνεκτομή. Η δυνατότητα εξαρτάται από τη θέση της βλάβης και την αγγείωση του τμήματος του σπλήνα που πρόκειται να διατηρηθεί.

Γιατί χρειάζονται εμβόλια πριν από τη σπληνεκτομή;

Ο σπλήνας έχει σημαντικό ρόλο στην άμυνα απέναντι σε ορισμένα βακτήρια. Μετά την αφαίρεσή του ο κίνδυνος σοβαρής λοίμωξης αυξάνεται, γι’ αυτό προβλέπονται ειδικοί εμβολιασμοί πριν ή μετά την επέμβαση.

Επικοινωνήστε μαζί μας

Για πληροφορίες σχετικά με παθήσεις, επεμβάσεις ή για τον προγραμματισμό της επίσκεψής σας, επικοινωνήστε με το ιατρείο.

Τηλέφωνο επικοινωνίας

6973343185

E-mail