Εκκολπωματίτιδα

Τι είναι η εκκολπωματίτιδα;

Τα εκκολπώματα είναι μικρές σακοειδείς προσεκβολές που σχηματίζονται σε αδύναμα σημεία του τοιχώματος του παχέος εντέρου, συχνότερα στο σιγμοειδές. Η παρουσία τους ονομάζεται εκκολπωμάτωση και στους περισσότερους ανθρώπους δεν προκαλεί προβλήματα.

Εκκολπωματίτιδα εμφανίζεται όταν ένα ή περισσότερα εκκολπώματα παρουσιάσουν φλεγμονή. Η νόσος εκδηλώνεται συνήθως με πόνο χαμηλά και αριστερά στην κοιλιά και, ανάλογα με τη βαρύτητά της, κυμαίνεται από μια ήπια φλεγμονή έως σοβαρότερες καταστάσεις με απόστημα, διάτρηση ή περιτονίτιδα.

---

---

Απλή και επιπλεγμένη εκκολπωματίτιδα

---

---

Συμπτώματα

Το συχνότερο σύμπτωμα της οξείας εκκολπωματίτιδας είναι ο πόνος στο κάτω αριστερό τμήμα της κοιλιάς. Ο πόνος συχνά εμφανίζεται σχετικά αιφνίδια, αλλά σε ορισμένους ασθενείς ξεκινά ηπιότερα και επιδεινώνεται σταδιακά.

Άλλα συμπτώματα είναι τα εξής:

• πυρετός ή ρίγος
• ευαισθησία στην κοιλιά
• δυσκοιλιότητα ή διάρροια
• ναυτία και, σε ορισμένες περιπτώσεις, έμετος
• αλλαγές στις συνήθειες του εντέρου

Έντονος ή επιδεινούμενος κοιλιακός πόνος, υψηλός πυρετός, επίμονοι έμετοι ή σημαντική επιδείνωση της γενικής κατάστασης χρειάζονται άμεση ιατρική αξιολόγηση, καθώς ενδέχεται να υποδηλώνουν επιπλεγμένη νόσο.

---

Αίτια και παράγοντες κινδύνου

Ο ακριβής μηχανισμός με τον οποίο ένα εκκόλπωμα παρουσιάζει φλεγμονή δεν έχει αποσαφηνιστεί πλήρως. Στην εμφάνιση της εκκολπωματικής νόσου και της εκκολπωματίτιδας φαίνεται ότι συμμετέχουν γενετικοί, διατροφικοί και περιβαλλοντικοί παράγοντες.

Ο κίνδυνος σχετίζεται μεταξύ άλλων με:

• την ηλικία
• την κληρονομική προδιάθεση
• την παχυσαρκία
• τη μειωμένη σωματική δραστηριότητα
• το κάπνισμα
• διατροφή χαμηλή σε φυτικές ίνες και πλούσια σε κόκκινο κρέας
• τη συστηματική χρήση ορισμένων φαρμάκων, όπως μη στεροειδών αντιφλεγμονωδών και κορτικοστεροειδών

Η παρουσία εκκολπωμάτων από μόνη της δεν σημαίνει ότι ένας άνθρωπος θα εμφανίσει εκκολπωματίτιδα. Οι περισσότεροι άνθρωποι με εκκολπωμάτωση δεν αναπτύσσουν φλεγμονή ή άλλες επιπλοκές.

---

Διάγνωση

Η αξονική τομογραφία καθορίζει και τη βαρύτητα της νόσου

Η διάγνωση βασίζεται στο ιστορικό, την κλινική εξέταση και τον εργαστηριακό έλεγχο. Εξετάσεις αίματος βοηθούν στην εκτίμηση της φλεγμονής και της γενικής κατάστασης του ασθενούς.

Η αξονική τομογραφία κοιλίας και πυέλου αποτελεί την κύρια απεικονιστική εξέταση όταν χρειάζεται επιβεβαίωση της διάγνωσης. Παράλληλα δείχνει την έκταση της φλεγμονής και αν υπάρχουν επιπλοκές, όπως απόστημα, διάτρηση, συρίγγιο ή απόφραξη.

Η κολονοσκόπηση δεν πραγματοποιείται συνήθως κατά τη διάρκεια της οξείας φλεγμονής. Μετά την υποχώρηση του επεισοδίου, η ανάγκη για κολονοσκόπηση αποφασίζεται ανάλογα με τη βαρύτητα του επεισοδίου, το ιστορικό του ασθενούς και το πότε πραγματοποιήθηκε η τελευταία πλήρης εξέταση του παχέος εντέρου. Όταν ενδείκνυται, πραγματοποιείται συνήθως μετά την πλήρη ύφεση των συμπτωμάτων, κατά κανόνα έπειτα από περίπου 6–8 εβδομάδες.

---

Αντιμετώπιση

Η θεραπεία εξαρτάται από το αν πρόκειται για απλή ή επιπλεγμένη εκκολπωματίτιδα, τη βαρύτητα των συμπτωμάτων και τη γενική κατάσταση του ασθενούς.

Σε ήπιες, μη επιπλεγμένες εκκολπωματίτιδες, η θεραπεία μπορεί να γίνει εκτός νοσοκομείου, με προσωρινή τροποποίηση της διατροφής, αναλγητική αγωγή και στενή παρακολούθηση.

Η αντιβιοτική αγωγή δεν είναι απαραίτητη σε κάθε περίπτωση ήπιας, μη επιπλεγμένης εκκολπωματίτιδας. Σε ανοσοεπαρκείς ασθενείς με ήπια νόσο χορηγείται επιλεκτικά, ενώ έχει σαφέστερη ένδειξη όταν υπάρχει επιπλεγμένη νόσος, ανοσοκαταστολή, σημαντικά συνοδά νοσήματα ή βαρύτερη κλινική εικόνα.

Αν το επεισόδιο είναι πιο σοβαρό, ενδέχεται να χρειαστεί νοσηλεία, ενδοφλέβια αγωγή και στενότερη παρακολούθηση.

Αν έχει σχηματιστεί απόστημα, δηλαδή εντοπισμένη συλλογή πύου, η θεραπεία εξαρτάται από το μέγεθος και την εξέλιξή του. Μικρότερα αποστήματα συνήθως αντιμετωπίζονται με αντιβιοτική αγωγή, ενώ μεγαλύτερα ή επίμονα αποστήματα μπορεί να χρειαστούν παροχέτευση με λεπτό καθετήρα, ο οποίος τοποθετείται μέσω του δέρματος με τη βοήθεια απεικονιστικού ελέγχου.

---

Χειρουργική θεραπεία

Το χειρουργείο δεν αποφασίζεται μόνο με βάση τον αριθμό των επεισοδίων

Η απόφαση για προγραμματισμένη χειρουργική θεραπεία είναι εξατομικευμένη. Δεν ισχύει πλέον ένας γενικός κανόνας σύμφωνα με τον οποίο ένας συγκεκριμένος αριθμός επεισοδίων οδηγεί αυτομάτως σε επέμβαση. Αξιολογούνται η βαρύτητα και η συχνότητα των επεισοδίων, τυχόν προηγούμενες επιπλοκές, επίμονα συμπτώματα, η γενική κατάσταση του ασθενούς και η επίδραση της νόσου στην ποιότητα ζωής.

Χειρουργική αντιμετώπιση εξετάζεται ιδιαίτερα όταν υπάρχει:

• διάτρηση με περιτονίτιδα
• απόστημα που δεν ελέγχεται με συντηρητική θεραπεία ή παροχέτευση
• αποτυχία της συντηρητικής αντιμετώπισης
• συρίγγιο
• στένωση ή απόφραξη του εντέρου
• επιλεγμένες περιπτώσεις υποτροπιάζουσας ή επίμονης νόσου

Σιγμοειδεκτομή

Επειδή η εκκολπωματίτιδα εντοπίζεται συχνότερα στο σιγμοειδές, η συνήθης προγραμματισμένη επέμβαση είναι η εκτομή του πάσχοντος τμήματος του σιγμοειδούς και η επανασύνδεση του υγιούς παχέος εντέρου με το ορθό.

Η επέμβαση πραγματοποιείται λαπαροσκοπικά ή με ανοικτή προσπέλαση, ανάλογα με τα χαρακτηριστικά του περιστατικού, το ιστορικό προηγούμενων επεμβάσεων και την έκταση της φλεγμονής.

Σε επείγουσες ή ιδιαίτερα επιπλεγμένες περιπτώσεις, το είδος της επέμβασης καθορίζεται από την κατάσταση του εντέρου και του ασθενούς. Η επανασύνδεση του εντέρου είναι εφικτή σε αρκετές περιπτώσεις, με ή χωρίς προσωρινή προστατευτική στομία, ενώ σε άλλες απαιτείται διαφορετική χειρουργική στρατηγική.

---

Μετά την επέμβαση

Η κινητοποίηση ξεκινά συνήθως νωρίς μετά την επέμβαση και η διατροφή επανέρχεται σταδιακά ανάλογα με τη λειτουργία του εντέρου και την πορεία του ασθενούς.

Μετά το εξιτήριο, η επιστροφή στις καθημερινές δραστηριότητες γίνεται προοδευτικά. Ο χρόνος αποκατάστασης διαφέρει ανάλογα με το αν η επέμβαση ήταν προγραμματισμένη ή επείγουσα, τη χειρουργική προσπέλαση και τη γενική κατάσταση του ασθενούς.

Μετά την πλήρη ανάρρωση, δίνεται έμφαση σε έναν συνολικά υγιεινό τρόπο ζωής, με ισορροπημένη διατροφή πλούσια σε φυτικές ίνες, τακτική σωματική δραστηριότητα, διατήρηση υγιούς σωματικού βάρους και αποφυγή του καπνίσματος.

---

Συχνές ερωτήσεις