Ελκώδης Κολίτιδα

Η ελκώδης κολίτιδα είναι χρόνια φλεγμονώδης νόσος του παχέος εντέρου, με περιόδους έξαρσης και ύφεσης, και η θεραπεία προσαρμόζεται στην έκταση και τη βαρύτητα της φλεγμονής.

Τι είναι η ελκώδης κολίτιδα;

Η ελκώδης κολίτιδα ανήκει στις ιδιοπαθείς φλεγμονώδεις νόσους του εντέρου (ΙΦΝΕ). Προκαλεί χρόνια φλεγμονή και έλκη στον βλεννογόνο, δηλαδή στην εσωτερική επιφάνεια του παχέος εντέρου.

Η φλεγμονή ξεκινά από το ορθό και επεκτείνεται προς τα πάνω σε συνεχόμενη έκταση του παχέος εντέρου. Σε ορισμένους ασθενείς περιορίζεται στο ορθό, ενώ σε άλλους αφορά μεγαλύτερο τμήμα ή ολόκληρο το παχύ έντερο. Η πορεία της νόσου χαρακτηρίζεται συνήθως από περιόδους έξαρσης, κατά τις οποίες εμφανίζονται συμπτώματα, και περιόδους ύφεσης.

Μορφές της ελκώδους κολίτιδας

Ελκώδης πρωκτίτιδα

Η φλεγμονή περιορίζεται στο ορθό. Συχνά εκδηλώνεται με αιμορραγία από το ορθό, βλέννη, επιτακτική ανάγκη για κένωση ή αίσθημα ατελούς κένωσης.

Αριστερή κολίτιδα

Η φλεγμονή εκτείνεται από το ορθό προς το αριστερό τμήμα του παχέος εντέρου. Εκτός από αιμορραγία και διάρροια, συχνά προκαλεί κοιλιακό πόνο ή κράμπες.

Εκτεταμένη κολίτιδα

Η φλεγμονή επεκτείνεται πέρα από το αριστερό κόλον και μπορεί να αφορά το μεγαλύτερο μέρος ή ολόκληρο το παχύ έντερο. Όταν προσβάλλεται ολόκληρο το κόλον χρησιμοποιείται συχνά ο όρος πανκολίτιδα.

Συμπτώματα

Η ένταση των συμπτωμάτων διαφέρει ανάλογα με την έκταση και τη δραστηριότητα της νόσου. Τα συχνότερα είναι:

διάρροια, συχνά με αίμα
αιμορραγία από το ορθό
βλέννη στα κόπρανα
κοιλιακό άλγος και κράμπες
έντονη ή επιτακτική ανάγκη για κένωση
αίσθημα ότι η κένωση δεν έχει ολοκληρωθεί

Σε πιο ενεργή ή εκτεταμένη νόσο εμφανίζονται επίσης κόπωση, πυρετός, απώλεια βάρους, αναιμία και γενικότερη καταβολή.

Η ελκώδης κολίτιδα δεν επηρεάζει αποκλειστικά το έντερο. Σε ορισμένους ασθενείς συνοδεύεται από εξωεντερικές εκδηλώσεις, οι οποίες μπορεί να αφορούν τις αρθρώσεις, το δέρμα, τα μάτια ή, σπανιότερα, το ήπαρ και τα χοληφόρα.

Αίτια και παράγοντες κινδύνου

Η ακριβής αιτία της ελκώδους κολίτιδας δεν είναι γνωστή. Θεωρείται ότι στην εμφάνισή της συμβάλλει ένας συνδυασμός γενετικής προδιάθεσης, δυσλειτουργίας της ανοσολογικής απόκρισης, μεταβολών στο εντερικό μικροβίωμα και περιβαλλοντικών παραγόντων.

Το οικογενειακό ιστορικό ιδιοπαθούς φλεγμονώδους νόσου του εντέρου αυξάνει την πιθανότητα εμφάνισής της. Ωστόσο, η νόσος εμφανίζεται και σε ανθρώπους χωρίς οικογενειακό ιστορικό.

Δεν έχει αποδειχθεί ότι κάποια συγκεκριμένη τροφή προκαλεί την ελκώδη κολίτιδα. Οι διατροφικές συστάσεις προσαρμόζονται ανάλογα με τη δραστηριότητα της νόσου, τα συμπτώματα και τις ιδιαίτερες ανάγκες κάθε ασθενούς.

Διάγνωση

Η διάγνωση βασίζεται στη συνολική αξιολόγηση των ευρημάτων

Η διάγνωση της ελκώδους κολίτιδας δεν βασίζεται σε μία μόνο εξέταση. Προκύπτει από τη συνεκτίμηση του ιστορικού και της κλινικής εικόνας με τα εργαστηριακά, ενδοσκοπικά και ιστολογικά ευρήματα.

Ο έλεγχος περιλαμβάνει συνήθως εξετάσεις αίματος για την αξιολόγηση της φλεγμονής, της αναιμίας και της γενικής κατάστασης, καθώς και εξετάσεις κοπράνων για τον αποκλεισμό λοιμώξεων και την εκτίμηση της εντερικής φλεγμονής.

Η κολονοσκόπηση με λήψη βιοψιών έχει κεντρικό ρόλο στη διάγνωση, καθώς επιτρέπει την άμεση εξέταση του βλεννογόνου και τον προσδιορισμό της έκτασης της νόσου.

Σε σοβαρή οξεία έξαρση ενδέχεται να προτιμηθεί περιορισμένος ενδοσκοπικός έλεγχος με εύκαμπτη σιγμοειδοσκόπηση, ανάλογα με την κλινική κατάσταση.

Αντιμετώπιση

Στόχος είναι ο έλεγχος της φλεγμονής και η διατήρηση της ύφεσης

Η θεραπεία καθορίζεται από τη βαρύτητα και την έκταση της νόσου, την ανταπόκριση σε προηγούμενες θεραπείες και τη συνολική κατάσταση του ασθενούς.

Σε ήπια ή μέτρια νόσο χρησιμοποιούνται συχνά αμινοσαλικυλικά (5-ASA), από το στόμα ή και τοπικά, ανάλογα με την έκταση της φλεγμονής. Σε πιο ενεργή νόσο χρησιμοποιούνται κορτικοστεροειδή για τον έλεγχο της έξαρσης.

Τα κορτικοστεροειδή χρησιμοποιούνται για περιορισμένο χρονικό διάστημα και δεν προορίζονται για μακροχρόνια θεραπεία διατήρησης της ύφεσης.

Σε μέτρια έως σοβαρή νόσο η θεραπεία περιλαμβάνει, ανάλογα με την περίπτωση, ανοσοτροποποιητικά φάρμακα, βιολογικούς παράγοντες και νεότερες στοχευμένες θεραπείες.

Η οξεία σοβαρή ελκώδης κολίτιδα χρειάζεται νοσηλεία και στενή παρακολούθηση. Εάν η εντατική φαρμακευτική θεραπεία δεν καταφέρει να ελέγξει τη νόσο, η έγκαιρη συνεργασία γαστρεντερολόγου και εξειδικευμένου χειρουργού είναι ιδιαίτερα σημαντική, καθώς η καθυστέρηση μιας αναγκαίας επέμβασης αυξάνει τον κίνδυνο επιπλοκών.

Πότε χρειάζεται χειρουργική θεραπεία;

Παρά τις σημαντικές εξελίξεις στη φαρμακευτική θεραπεία, η χειρουργική επέμβαση εξακολουθεί να έχει καθοριστικό ρόλο σε συγκεκριμένες περιπτώσεις.

Η χειρουργική θεραπεία εξετάζεται όταν η νόσος παραμένει ενεργή παρά την κατάλληλη φαρμακευτική αγωγή, όταν απαιτείται παρατεταμένη χρήση κορτικοστεροειδών ή όταν τα συμπτώματα επηρεάζουν σημαντικά την καθημερινότητα και την ποιότητα ζωής.

Χειρουργική επέμβαση χρειάζεται επίσης όταν διαπιστωθεί δυσπλασία ή καρκίνος του παχέος εντέρου.

Σε σοβαρές επιπλοκές, όπως διάτρηση του εντέρου, τοξικό μεγάκολο ή ανεξέλεγκτη αιμορραγία, απαιτείται άμεση εκτίμηση από χειρουργό και συχνά επείγουσα επέμβαση. Χειρουργική θεραπεία χρειάζεται επίσης όταν η οξεία σοβαρή κολίτιδα δεν ανταποκρίνεται στην εντατική φαρμακευτική αγωγή.

Χειρουργική θεραπεία / τεχνικές

Σε αντίθεση με τη νόσο Crohn, η ελκώδης κολίτιδα περιορίζεται στο παχύ έντερο και το ορθό. Η αφαίρεσή τους εξαλείφει την εντερική νόσο, γι’ αυτό και η χειρουργική θεραπεία έχει διαφορετικό χαρακτήρα από εκείνον της Crohn.

Ολική πρωκτοκολεκτομή με ειλεοπρωκτική αναστόμωση και νεολήκυθο – IPAA

Αποτελεί την κύρια αποκαταστατική χειρουργική επιλογή για πολλούς ασθενείς που χρειάζονται αφαίρεση του παχέος εντέρου και του ορθού.

Από το τελικό τμήμα του λεπτού εντέρου δημιουργείται ένας εσωτερικός θύλακος, συνήθως σε σχήμα J (J-pouch), ο οποίος συνδέεται με τον πρωκτικό σωλήνα. Έτσι διατηρείται η φυσική οδός της κένωσης χωρίς μόνιμη στομία.

Η επέμβαση πραγματοποιείται συχνά σε δύο ή περισσότερα στάδια, ανάλογα με τη γενική κατάσταση του ασθενούς, τη δραστηριότητα της νόσου και τις θεραπείες που έχουν προηγηθεί. Η IPAA παραμένει η βασική αποκαταστατική επιλογή όταν είναι κατάλληλη για τον συγκεκριμένο ασθενή.

Ολική πρωκτοκολεκτομή με μόνιμη ειλεοστομία

Σε ορισμένους ασθενείς η κατάλληλη επιλογή είναι η πλήρης αφαίρεση του παχέος εντέρου και του ορθού και η δημιουργία μόνιμης ειλεοστομίας.

Η επιλογή μεταξύ J-pouch και μόνιμης ειλεοστομίας γίνεται μετά από αναλυτική συζήτηση σχετικά με τις διαφορετικές επεμβάσεις, τη λειτουργικότητα, τις πιθανές επιπλοκές και τις προτιμήσεις του ασθενούς.

Χειρουργική επέμβαση στην οξεία σοβαρή κολίτιδα

Σε επείγουσα ή βαριά κλινική κατάσταση προτιμάται συνήθως σταδιακή χειρουργική αντιμετώπιση. Αρχικά αφαιρείται το παχύ έντερο, δημιουργείται ειλεοστομία και το ορθό παραμένει προσωρινά στη θέση του. Μετά την ανάρρωση σχεδιάζεται, εφόσον ενδείκνυται, το επόμενο στάδιο της αποκατάστασης.

Όταν οι συνθήκες το επιτρέπουν, η ελάχιστα επεμβατική χειρουργική προσπέλαση αποτελεί την προτιμώμενη επιλογή σε εξειδικευμένα κέντρα, καθώς συνδέεται με ευνοϊκότερη μετεγχειρητική αποκατάσταση.

Μετά την επέμβαση / αποκατάσταση

Η κινητοποίηση και η επανέναρξη της διατροφής γίνονται σταδιακά, ανάλογα με το είδος και το στάδιο της επέμβασης και την πορεία της ανάρρωσης.

Μετά τη δημιουργία J-pouch, η λειτουργία του εντέρου χρειάζεται χρόνο για να προσαρμοστεί. Οι κενώσεις είναι συνήθως συχνότερες από ό,τι πριν από την επέμβαση και σταδιακά διαμορφώνεται η νέα λειτουργία του εντέρου. Η ενημέρωση του ασθενούς πριν από το χειρουργείο για τα αναμενόμενα λειτουργικά αποτελέσματα αποτελεί σημαντικό μέρος του θεραπευτικού σχεδιασμού.

Σε ασθενείς με ειλεοστομία, η εκπαίδευση στη φροντίδα της στομίας ξεκινά ήδη πριν από την επέμβαση, όταν αυτό είναι εφικτό, και συνεχίζεται κατά τη μετεγχειρητική περίοδο.

Ακόμη και μετά την αφαίρεση του παχέος εντέρου και του ορθού, χρειάζεται μακροχρόνια παρακολούθηση ανάλογα με το είδος της επέμβασης και τις ιδιαίτερες ανάγκες κάθε ασθενούς.

Συχνές ερωτήσεις

Η ελκώδης κολίτιδα θεραπεύεται οριστικά;

Η φαρμακευτική θεραπεία ελέγχει τη φλεγμονή και διατηρεί τη νόσο σε ύφεση, αλλά δεν την εξαλείφει οριστικά. Η πλήρης αφαίρεση του παχέος εντέρου και του ορθού εξαλείφει την εντερική ελκώδη κολίτιδα, αν και μετά την επέμβαση εξακολουθεί να απαιτείται κατάλληλη παρακολούθηση.

Ποια είναι η διαφορά μεταξύ ελκώδους κολίτιδας και νόσου Crohn;

Η ελκώδης κολίτιδα αφορά το παχύ έντερο και το ορθό και η φλεγμονή συνήθως επεκτείνεται συνεχόμενα από το ορθό προς τα πάνω. Η νόσος Crohn μπορεί να εμφανιστεί σε οποιοδήποτε τμήμα του πεπτικού σωλήνα, με υγιή τμήματα ανάμεσα στις περιοχές φλεγμονής, και μπορεί να προσβάλει βαθύτερα στρώματα του εντερικού τοιχώματος.

Χρειάζεται κάθε ασθενής με ελκώδη κολίτιδα χειρουργείο;

Όχι. Στους περισσότερους ασθενείς η θεραπεία αρχίζει και συνεχίζεται φαρμακευτικά. Χειρουργική επέμβαση εξετάζεται όταν η νόσος δεν ελέγχεται επαρκώς, όταν εμφανιστούν σοβαρές επιπλοκές ή όταν διαπιστωθεί δυσπλασία ή καρκίνος.

Αν χειρουργηθώ, θα έχω μόνιμη στομία;

Όχι απαραίτητα. Σε κατάλληλους ασθενείς δημιουργείται ειλεοπρωκτική αναστόμωση με J-pouch, ώστε να διατηρείται η φυσική οδός της κένωσης. Σε άλλες περιπτώσεις η μόνιμη ειλεοστομία αποτελεί την ασφαλέστερη ή προτιμώμενη επιλογή.

Τι είναι το J-pouch;

Το J-pouch είναι ένας εσωτερικός θύλακος που δημιουργείται χειρουργικά από το τελικό τμήμα του λεπτού εντέρου μετά την αφαίρεση του παχέος εντέρου και του ορθού. Συνδέεται με τον πρωκτικό σωλήνα και λειτουργεί ως νέος χώρος προσωρινής συγκράτησης των κοπράνων.

Αυξάνει η ελκώδης κολίτιδα τον κίνδυνο καρκίνου του παχέος εντέρου;

Η μακροχρόνια και εκτεταμένη φλεγμονή του παχέος εντέρου συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο δυσπλασίας και καρκίνου. Για τον λόγο αυτό, στους ασθενείς με χρόνια κολίτιδα εφαρμόζεται οργανωμένο πρόγραμμα ενδοσκοπικής παρακολούθησης, το οποίο προσαρμόζεται στη διάρκεια, την έκταση και τους υπόλοιπους παράγοντες κινδύνου.

Επικοινωνήστε μαζί μας

Για πληροφορίες σχετικά με παθήσεις, επεμβάσεις ή για τον προγραμματισμό της επίσκεψής σας, επικοινωνήστε με το ιατρείο.

Τηλέφωνο επικοινωνίας

6973343185

E-mail