Εγκολεασμός Εντέρου

Τι είναι ο εγκολεασμός εντέρου;

Στον εγκολεασμό, ένα τμήμα του εντέρου «γλιστρά» μέσα στο γειτονικό του τμήμα, όπως τα μέρη ενός τηλεσκοπίου όταν κλείνουν. Μαζί με το έντερο παρασύρονται και τα αγγεία που το τροφοδοτούν, με αποτέλεσμα να δημιουργείται απόφραξη και, αν η κατάσταση εξελιχθεί, να επηρεάζεται η αιμάτωσή του.

Στους ενήλικες ο εγκολεασμός είναι σπάνια αιτία εντερικής απόφραξης και διαφέρει σημαντικά από τον εγκολεασμό της παιδικής ηλικίας. Συχνά υπάρχει μια συγκεκριμένη βλάβη που λειτουργεί ως σημείο έναρξης του εγκολεασμού και για τον λόγο αυτό χρειάζεται διερεύνηση της υποκείμενης αιτίας.

---

---

Μορφές του εγκολεασμού

---

---

Συμπτώματα

Στους ενήλικες, ο εγκολεασμός δεν προκαλεί πάντα τα ίδια ή εξίσου έντονα συμπτώματα. Σε ορισμένες περιπτώσεις εμφανίζεται ξαφνικά, με έντονο κοιλιακό πόνο και συμπτώματα απόφραξης. Σε άλλες, όμως, τα συμπτώματα είναι πιο ήπια, υποχωρούν προσωρινά και επανεμφανίζονται κατά διαστήματα, γεγονός που μπορεί να δυσκολέψει ή να καθυστερήσει τη διάγνωση.

Συχνότερα εμφανίζονται:

• κοιλιακός πόνος ή κράμπες
• ναυτία και έμετοι
• διάταση της κοιλιάς
• δυσκολία στην αποβολή αερίων ή στις κενώσεις
• αίμα στα κόπρανα σε ορισμένες περιπτώσεις
• συμπτώματα εντερικής απόφραξης

Αν διαταραχθεί η αιμάτωση του εντέρου, ο πόνος μπορεί να γίνει έντονος και συνεχής και να συνοδεύεται από σημαντική ευαισθησία στην κοιλιά ή γενική επιδείνωση. Η κατάσταση αυτή χρειάζεται άμεση αντιμετώπιση, καθώς υπάρχει κίνδυνος ισχαιμίας, νέκρωσης και διάτρησης.

---

Αίτια και παράγοντες κινδύνου

Σε αντίθεση με τα παιδιά, όπου πολλές περιπτώσεις δεν έχουν συγκεκριμένη ανατομική αιτία, στους ενήλικες ο εγκολεασμός σχετίζεται συχνά με μια υποκείμενη βλάβη που λειτουργεί ως σημείο έλξης του εντέρου.

Πιθανές αιτίες είναι:

• καλοήθεις όγκοι, όπως λιπώματα ή πολύποδες
• κακοήθεις όγκοι
• εκκόλπωμα Meckel
• στενώσεις ή φλεγμονώδεις βλάβες, μεταξύ άλλων στη νόσο Crohn
• μετεγχειρητικές αλλοιώσεις ή συμφύσεις
• σπανιότερα άλλες παθήσεις του εντέρου

Στον εγκολεασμό που περιορίζεται στο λεπτό έντερο, η πιθανότητα κακοήθειας είναι μικρότερη σε σχέση με τις μορφές που αφορούν το παχύ έντερο, αλλά η αιτία πρέπει πάντοτε να αξιολογείται στο πλαίσιο της συνολικής κλινικής εικόνας. Σε πρόσφατη συστηματική ανασκόπηση, κακοήθης αιτία βρέθηκε περίπου στο 9% των εγκολεασμών που περιορίζονταν στο λεπτό έντερο, έναντι σημαντικά υψηλότερων ποσοστών όταν εμπλεκόταν το κόλον.

---

Διάγνωση

Η διάγνωση στους ενήλικες βασίζεται στο ιστορικό, την κλινική εξέταση και κυρίως στην απεικόνιση.

Η αξονική τομογραφία κοιλίας και πυέλου αποτελεί την εξέταση επιλογής. Αναδεικνύει τη χαρακτηριστική είσοδο του ενός τμήματος του εντέρου μέσα στο άλλο και βοηθά να εκτιμηθούν:

• η θέση και το μήκος του εγκολεασμού
• αν υπάρχει πλήρης ή μερική απόφραξη
• πιθανή υποκείμενη βλάβη
• η κατάσταση της αιμάτωσης του εντέρου
• τυχόν σημεία ισχαιμίας ή διάτρησης

Σε ορισμένες περιπτώσεις που αφορούν το παχύ έντερο, η ενδοσκόπηση μπορεί να χρησιμοποιηθεί συμπληρωματικά για την αξιολόγηση πιθανής βλάβης, εφόσον η κλινική κατάσταση το επιτρέπει.

---

Αντιμετώπιση

Η αντιμετώπιση στους ενήλικες καθορίζεται από τη θέση και το μήκος του εγκολεασμού, τα συμπτώματα, την παρουσία απόφραξης ή ισχαιμίας και το αν υπάρχει οργανική αιτία.

Ένας μικρός, παροδικός εγκολεασμός του λεπτού εντέρου, που εντοπίζεται τυχαία στην αξονική τομογραφία χωρίς συμπτώματα, απόφραξη ή εμφανές σημείο έναρξης, μπορεί σε επιλεγμένες περιπτώσεις να υποχωρήσει μόνος του και να αντιμετωπιστεί με παρακολούθηση. Η ευρύτερη χρήση της αξονικής τομογραφίας έχει οδηγήσει στην αναγνώριση περισσότερων τέτοιων παροδικών περιστατικών.

Όταν ο εγκολεασμός προκαλεί απόφραξη του εντέρου, υπάρχουν ενδείξεις ότι έχει επηρεαστεί η αιμάτωσή του ή εντοπίζεται συγκεκριμένη βλάβη που φαίνεται να αποτελεί την αιτία του, η πιθανότητα να υποχωρήσει χωρίς επέμβαση είναι μικρότερη. Σε αυτές τις περιπτώσεις συνήθως χρειάζεται χειρουργική αντιμετώπιση, τόσο για την αποκατάσταση του εγκολεασμού όσο και για την αντιμετώπιση της αιτίας που τον προκάλεσε.

---

Χειρουργική θεραπεία / τεχνικές

Η επέμβαση έχει δύο βασικούς στόχους: να αντιμετωπιστεί ο εγκολεασμός και να θεραπευτεί η αιτία που τον προκάλεσε.

Ανάταξη του εγκολεασμού

Σε επιλεγμένους εγκολεασμούς του λεπτού εντέρου, όταν το έντερο είναι βιώσιμο και δεν υπάρχει ισχυρή υποψία κακοήθειας, ο χειρουργός μπορεί να επιχειρήσει προσεκτική ανάταξη, ώστε το ένα τμήμα του εντέρου να απελευθερωθεί από το άλλο.

Η απόφαση δεν είναι ίδια σε όλες τις περιπτώσεις. Αν το έντερο είναι ισχαιμικό, πολύ φλεγμονώδες ή εύθρυπτο, η ανάταξη αποφεύγεται.

Τμηματική εκτομή εντέρου

Όταν υπάρχει όγκος ή άλλη οργανική βλάβη, όταν το έντερο έχει υποστεί μη αναστρέψιμη ισχαιμία ή όταν η ασφαλής ανάταξη δεν είναι κατάλληλη, αφαιρείται το πάσχον τμήμα του εντέρου.

Εφόσον οι συνθήκες το επιτρέπουν, τα υγιή άκρα επανασυνδέονται με αναστόμωση.

Όταν υπάρχει υποψία κακοήθειας

Σε εγκολεασμούς του παχέος εντέρου ή σε άλλες περιπτώσεις όπου υπάρχει σημαντική υποψία κακοήθους όγκου, προτιμάται συνήθως η αφαίρεση του πάσχοντος τμήματος χωρίς προηγούμενη ανάταξη, ώστε να αποφεύγεται ο περιττός χειρισμός του όγκου.

Λαπαροσκοπική ή ανοικτή επέμβαση

Η επέμβαση μπορεί να πραγματοποιηθεί λαπαροσκοπικά σε κατάλληλα επιλεγμένες περιπτώσεις. Η ανοικτή προσπέλαση έχει θέση όταν υπάρχει εκτεταμένη απόφραξη, σημαντική διάταση του εντέρου, ισχαιμία ή όταν απαιτείται πιο σύνθετη εκτομή.

Η επιλογή εξαρτάται από τα ευρήματα της αξονικής, την υποκείμενη αιτία και τη γενική κατάσταση του ασθενούς.

---

Μετά την επέμβαση / αποκατάσταση

Η ανάρρωση εξαρτάται κυρίως από την αιτία του εγκολεασμού και από το αν χρειάστηκε εκτομή τμήματος του εντέρου.

Η κινητοποίηση ξεκινά σταδιακά και η διατροφή επανέρχεται καθώς αποκαθίσταται η φυσιολογική λειτουργία του εντέρου. Αν έχει αφαιρεθεί κάποια βλάβη, το τελικό ιστολογικό αποτέλεσμα καθορίζει αν απαιτείται περαιτέρω έλεγχος ή θεραπεία.

Μετά την επέμβαση, η παρακολούθηση εστιάζει και στην υποκείμενη αιτία. Για παράδειγμα, διαφορετική παρακολούθηση χρειάζεται ένας ασθενής με καλοήθη πολύποδα, διαφορετική ένας ασθενής με νόσο Crohn και διαφορετική όταν ο εγκολεασμός προκλήθηκε από νεοπλασία.

---

Συχνές ερωτήσεις