Καρκίνος Θυρεοειδούς

Τι είναι ο καρκίνος του θυρεοειδούς;

Ο θυρεοειδής είναι ένας μικρός αδένας στο πρόσθιο μέρος του λαιμού που παράγει ορμόνες απαραίτητες για τη ρύθμιση του μεταβολισμού.

Ο καρκίνος του θυρεοειδούς αναπτύσσεται όταν κύτταρα του αδένα αποκτούν αλλαγές που οδηγούν σε ανεξέλεγκτο πολλαπλασιασμό. Οι περισσότεροι καρκίνοι προέρχονται από τα θυλακιώδη κύτταρα, τα οποία φυσιολογικά παράγουν τις θυρεοειδικές ορμόνες. Σε αυτή την ομάδα ανήκουν το θηλώδες, το θυλακιώδες και το ογκοκυτταρικό καρκίνωμα.

Άλλοι τύποι, όπως το μυελοειδές και το αναπλαστικό καρκίνωμα, έχουν διαφορετική προέλευση και βιολογική συμπεριφορά και χρειάζονται διαφορετική θεραπευτική προσέγγιση.

---

---

Τύποι καρκίνου του θυρεοειδούς

---

Συμπτώματα

Πολλοί καρκίνοι του θυρεοειδούς εντοπίζονται ως ανώδυνος όζος στον λαιμό, είτε από τον ίδιο τον ασθενή είτε τυχαία κατά την κλινική εξέταση ή σε υπερηχογράφημα που πραγματοποιήθηκε για άλλο λόγο.

Συμπτώματα που χρειάζονται διερεύνηση είναι:

• ένα νέο ογκίδιο ή διόγκωση στο πρόσθιο μέρος του λαιμού
• διογκωμένοι λεμφαδένες στον τράχηλο
• επίμονη βραχνάδα ή αλλαγή της φωνής
• δυσκολία ή ενόχληση στην κατάποση
• δυσκολία στην αναπνοή
• πόνος στον λαιμό που επιμένει

Οι περισσότεροι θυρεοειδικοί καρκίνοι δεν προκαλούν μεταβολές στις θυρεοειδικές ορμόνες, γι’ αυτό ένας ασθενής μπορεί να έχει φυσιολογικές εξετάσεις θυρεοειδικής λειτουργίας παρά την παρουσία κακοήθειας. Αυτό ισχύει και για το μυελοειδές καρκίνωμα.

---

Αίτια και παράγοντες κινδύνου

Στους περισσότερους ανθρώπους με καρκίνο του θυρεοειδούς δεν εντοπίζεται μία συγκεκριμένη αιτία.

Ο κίνδυνος αυξάνεται σε ορισμένες καταστάσεις, όπως:

• έκθεση του κεφαλιού ή του τραχήλου σε ακτινοβολία, ιδιαίτερα κατά την παιδική ηλικία
• οικογενειακό ιστορικό καρκίνου του θυρεοειδούς
• συγκεκριμένα κληρονομικά σύνδρομα και γενετικές μεταλλάξεις
• μεγαλύτερη ηλικία για ορισμένους τύπους καρκίνου
• γυναικείο φύλο για τους διαφοροποιημένους καρκίνους

Στο μυελοειδές καρκίνωμα έχει ιδιαίτερη σημασία η μετάλλαξη RET. Όλοι οι ασθενείς που διαγιγνώσκονται με μυελοειδές καρκίνωμα χρειάζεται να αξιολογούνται για κληρονομική μετάλλαξη, επειδή το αποτέλεσμα μπορεί να αφορά και άλλα μέλη της οικογένειας.

---

Διάγνωση

Υπερηχογράφημα θυρεοειδούς και τραχήλου

Το υπερηχογράφημα είναι η βασική απεικονιστική εξέταση. Δείχνει:

• το μέγεθος και τη μορφολογία ενός όζου
• αν είναι συμπαγής ή κυστικός
• χαρακτηριστικά που αυξάνουν ή μειώνουν την υποψία κακοήθειας
• άλλους όζους στον θυρεοειδή
• ύποπτους ή διογκωμένους λεμφαδένες στον τράχηλο

Με βάση το μέγεθος και τα υπερηχογραφικά χαρακτηριστικά αποφασίζεται αν χρειάζεται παρακέντηση.

Παρακέντηση με λεπτή βελόνα – FNA

Η FNA πραγματοποιείται συνήθως υπό υπερηχογραφική καθοδήγηση και επιτρέπει τη λήψη κυττάρων από τον ύποπτο όζο.

Το αποτέλεσμα ταξινομείται με το σύστημα Bethesda, το οποίο εκτιμά την πιθανότητα κακοήθειας και βοηθά να καθοριστεί αν χρειάζεται παρακολούθηση, επανάληψη της παρακέντησης, μοριακός έλεγχος ή χειρουργική επέμβαση.

Όταν το αποτέλεσμα δεν είναι ξεκάθαρο

Ορισμένες παρακεντήσεις δίνουν ακαθόριστο ή ενδιάμεσο κυτταρολογικό αποτέλεσμα. Σε αυτές τις περιπτώσεις μπορεί να χρησιμοποιηθεί, ανάλογα με την περίπτωση, επανάληψη της FNA, μοριακός έλεγχος ή διαγνωστική λοβεκτομή.

Εξετάσεις αίματος

Η TSH και οι θυρεοειδικές ορμόνες αξιολογούν τη λειτουργία του αδένα, αλλά δεν διαγιγνώσκουν τον καρκίνο.

Όταν υπάρχει υποψία μυελοειδούς καρκινώματος, η μέτρηση καλσιτονίνης και CEA έχει ιδιαίτερη σημασία.

Έλεγχος φωνητικών χορδών

Όταν υπάρχει βραχνάδα ή όταν σχεδιάζεται χειρουργική επέμβαση σε συγκεκριμένες περιπτώσεις, μπορεί να πραγματοποιηθεί λαρυγγοσκόπηση ώστε να ελεγχθεί η κινητικότητα των φωνητικών χορδών.

---

Αντιμετώπιση

Δεν χρειάζεται κάθε καρκίνος του θυρεοειδούς την ίδια θεραπεία

Η θεραπευτική απόφαση εξαρτάται από:

• τον ιστολογικό τύπο
• το μέγεθος του όγκου
• αν περιορίζεται στον θυρεοειδή
• αν υπάρχουν ύποπτοι λεμφαδένες
• αν υπάρχει επέκταση έξω από τον αδένα
• τη βιολογική συμπεριφορά του όγκου
• την ηλικία και τη γενική κατάσταση του ασθενούς

Οι οδηγίες της ATA του 2025 έχουν ενισχύσει την εξατομίκευση και την αποφυγή μεγαλύτερης επέμβασης από αυτή που πραγματικά χρειάζεται ο ασθενής.

Ενεργός παρακολούθηση

Σε πολύ μικρά, χαμηλού κινδύνου θηλώδη καρκινώματα, χωρίς ενδείξεις επέκτασης ή ύποπτους λεμφαδένες, η άμεση επέμβαση δεν αποτελεί πλέον τη μοναδική επιλογή.

Σε κατάλληλα επιλεγμένους ασθενείς μπορεί να εφαρμοστεί ενεργός παρακολούθηση με τακτικό υπερηχογραφικό έλεγχο, με επέμβαση αν ο όγκος παρουσιάσει ουσιαστική μεταβολή.

---

Χειρουργική θεραπεία

Λοβεκτομή

Στη λοβεκτομή αφαιρείται μόνο ο λοβός του θυρεοειδούς που περιέχει τον όγκο.

Με βάση τις οδηγίες ATA 2025, όταν ένας διαφοροποιημένος καρκίνος:

• περιορίζεται σε έναν λοβό
• έχει μέγεθος έως 2 cm
• δεν επεκτείνεται έξω από τον θυρεοειδή
• δεν υπάρχουν λεμφαδενικές μεταστάσεις

η λοβεκτομή αποτελεί την προτεινόμενη έκταση χειρουργικής θεραπείας.

Για όγκους πάνω από 2 έως 4 cm με αντίστοιχα χαμηλού κινδύνου χαρακτηριστικά, μπορεί να επιλεγεί λοβεκτομή ή ολική θυρεοειδεκτομή, ανάλογα με τα χαρακτηριστικά της νόσου, την κατάσταση του άλλου λοβού και τις προτιμήσεις του ασθενούς.

Ολική θυρεοειδεκτομή

Αφαιρείται ολόκληρος ο θυρεοειδής.

Στους διαφοροποιημένους καρκίνους συστήνεται κυρίως όταν ο όγκος είναι μεγαλύτερος από 4 cm, όταν υπάρχει επέκταση έξω από τον θυρεοειδή ή όταν έχουν διαπιστωθεί λεμφαδενικές ή απομακρυσμένες μεταστάσεις.

Ολική θυρεοειδεκτομή αποτελεί επίσης τη συνήθη αρχική χειρουργική θεραπεία του μυελοειδούς καρκινώματος.

Λεμφαδενικός καθαρισμός

Όταν υπάρχουν λεμφαδένες στον τράχηλο που έχουν προσβληθεί από τον καρκίνο, αφαιρούνται οι αντίστοιχες λεμφαδενικές ομάδες μαζί με τη χειρουργική θεραπεία του θυρεοειδούς.

Η έκταση του λεμφαδενικού καθαρισμού εξαρτάται από τον τύπο του καρκίνου, τη θέση και την έκταση της λεμφαδενικής νόσου.

---

Ραδιενεργό ιώδιο

Το ραδιενεργό ιώδιο (I-131) χρησιμοποιείται μετά από ολική θυρεοειδεκτομή σε επιλεγμένους ασθενείς με διαφοροποιημένο καρκίνο, με στόχο την καταστροφή υπολειπόμενου θυρεοειδικού ιστού ή καρκινικών κυττάρων που προσλαμβάνουν ιώδιο.

Δεν είναι απαραίτητο για όλους τους ασθενείς. Σήμερα δεν συνιστάται ως θεραπεία ρουτίνας σε χαμηλού κινδύνου διαφοροποιημένους καρκίνους. Η απόφαση βασίζεται στον κίνδυνο υποτροπής και στα ευρήματα της ιστολογικής εξέτασης.

Το μυελοειδές και το αναπλαστικό καρκίνωμα δεν αντιμετωπίζονται με ραδιενεργό ιώδιο.

---

Μετά την επέμβαση / αποκατάσταση

Μετά από μια ανεπίπλεκτη θυρεοειδεκτομή, η κινητοποίηση ξεκινά γρήγορα και η νοσηλεία είναι συνήθως σύντομη.

Τις πρώτες ημέρες είναι συχνή μια ήπια ενόχληση στον λαιμό ή στην κατάποση. Η τομή βρίσκεται συνήθως χαμηλά στον τράχηλο και η ουλή γίνεται σταδιακά λιγότερο εμφανής.

Μετά από ολική θυρεοειδεκτομή, χρειάζεται δια βίου λήψη λεβοθυροξίνης για την αντικατάσταση των ορμονών που παρήγαγε ο θυρεοειδής.

Μετά από λοβεκτομή, ο λοβός που παραμένει μπορεί σε αρκετούς ασθενείς να παράγει επαρκή ποσότητα θυρεοειδικών ορμονών, γι’ αυτό η ανάγκη για λεβοθυροξίνη αξιολογείται με εξετάσεις αίματος.

Ασβέστιο και παραθυρεοειδείς

Μετά από ολική θυρεοειδεκτομή παρακολουθούνται τα επίπεδα ασβεστίου, επειδή οι παραθυρεοειδείς αδένες βρίσκονται πολύ κοντά στον θυρεοειδή και μπορεί προσωρινά να επηρεαστεί η λειτουργία τους.

Μούδιασμα γύρω από το στόμα ή στα δάχτυλα και μυϊκές κράμπες μετά την επέμβαση χρειάζονται ενημέρωση της ιατρικής ομάδας.

Παρακολούθηση μετά τη θεραπεία

Η παρακολούθηση προσαρμόζεται στον τύπο και στον κίνδυνο υποτροπής.

Στους διαφοροποιημένους καρκίνους μπορεί να περιλαμβάνει:

• υπερηχογράφημα τραχήλου
• θυρεοσφαιρίνη μετά από ολική θυρεοειδεκτομή
• έλεγχο TSH
• χσε επιλεγμένες περιπτώσεις απεικονιστικό έλεγχο με ραδιενεργό ιώδιο

Στο μυελοειδές καρκίνωμα η παρακολούθηση βασίζεται κυρίως στην καλσιτονίνη και το CEA.

---

Συχνές ερωτήσεις