Χειρουργική Παγκρέατος και Χοληφόρων

Τι είναι η Χειρουργική Παγκρέατος και Χοληφόρων;

Το πάγκρεας και τα χοληφόρα βρίσκονται σε στενή ανατομική σχέση μεταξύ τους και με το δωδεκαδάκτυλο, το ήπαρ και σημαντικά αγγεία της άνω κοιλίας.

Για αυτόν τον λόγο, οι επεμβάσεις στην περιοχή μπορεί να είναι από σχετικά περιορισμένες, όπως μια χολοκυστεκτομή, μέχρι ιδιαίτερα σύνθετες, όπως η παγκρεατοδωδεκαδακτυλεκτομή.

Η χειρουργική θεραπεία μπορεί να αφορά:

• αφαίρεση ενός τμήματος του παγκρέατος
• αφαίρεση της χοληδόχου κύστης
• εκτομή τμήματος των χοληφόρων
• συνδυασμένες επεμβάσεις με το δωδεκαδάκτυλο ή το ήπαρ
• και αποκατάσταση της συνέχειας της χολής και του πεπτικού μετά την αφαίρεση της νόσου

Στις κακοήθειες, η επέμβαση σχεδιάζεται μαζί με την υπόλοιπη ογκολογική θεραπεία και εξαρτάται κυρίως από το αν ο όγκος μπορεί να αφαιρεθεί πλήρως και με ασφάλεια.

---

---

Πότε εφαρμόζεται;

Η χειρουργική θεραπεία έχει θέση, μεταξύ άλλων, σε:

• Καρκίνο Παγκρέατος
• Καρκίνο Χοληφόρων
• Καρκίνο Δωδεκαδακτύλου
• Επιλεγμένους όγκους της περιοχής της θηλής Vater
• Χολολιθίαση και επιπλοκές της
• Πολύποδες Χοληδόχου Κύστης, όταν υπάρχουν χαρακτηριστικά που αυξάνουν την ένδειξη για αφαίρεση
• Καρκίνο της χοληδόχου κύστης
• Επιλεγμένες κυστικές ή άλλες νεοπλασματικές βλάβες του παγκρέατος
• Ορισμένες επιπλοκές χρόνιας παγκρεατίτιδας.

Στους συμπτωματικούς χολόλιθους, η λαπαροσκοπική χολοκυστεκτομή παραμένει η καθιερωμένη χειρουργική θεραπεία, ενώ οι ασυμπτωματικοί χολόλιθοι συνήθως δεν αποτελούν από μόνοι τους ένδειξη επέμβασης.

---

Πότε δεν οδηγούμαστε άμεσα σε χειρουργείο;

Η απόφαση για επέμβαση εξαρτάται από τη φύση της νόσου.

Στον καρκίνο του παγκρέατος, για παράδειγμα, η χειρουργική θεραπεία έχει θέση όταν ο όγκος είναι εξαιρέσιμος ή οριακά εξαιρέσιμος και ο ασθενής μπορεί να υποβληθεί με ασφάλεια σε μεγάλη επέμβαση. Σε οριακά εξαιρέσιμη νόσο συχνά προηγείται συστηματική θεραπεία και ακολουθεί επανεκτίμηση.

Στον καρκίνο των χοληφόρων, η χειρουργική θεραπεία προσφέρει δυνατότητα ίασης όταν μπορεί να επιτευχθεί πλήρης αφαίρεση του όγκου. Αν η νόσος είναι εκτεταμένη ή μεταστατική και δεν μπορεί να αφαιρεθεί πλήρως, η αντιμετώπιση στρέφεται σε συστηματική θεραπεία και, όταν χρειάζεται, σε παρεμβάσεις που αποκαθιστούν τη ροή της χολής.

Αντίστοιχα, μια παγκρεατική κύστη δεν σημαίνει αυτομάτως χειρουργείο. Πολλές κυστικές βλάβες παρακολουθούνται και η απόφαση για επέμβαση βασίζεται σε χαρακτηριστικά που αυξάνουν την πιθανότητα κακοήθειας.

---

Προεγχειρητικός έλεγχος

Ο έλεγχος προσαρμόζεται στην πάθηση και στην επέμβαση που σχεδιάζεται. Μπορεί να περιλαμβάνει:

• αξονική τομογραφία άνω κοιλίας με ειδικό πρωτόκολλο για το πάγκρεας
• μαγνητική τομογραφία και MRCP για λεπτομερή απεικόνιση των χοληφόρων και του παγκρεατικού πόρου
• ενδοσκοπικό υπερηχογράφημα (EUS) και λήψη υλικού όταν χρειάζεται ιστολογική επιβεβαίωση
• ERCP όταν χρειάζεται ενδοσκοπική αποκατάσταση της ροής της χολής ή αντιμετώπιση λίθου στον χοληδόχο πόρο
• εργαστηριακό έλεγχο ηπατικής και παγκρεατικής λειτουργίας
• αξιολόγηση σακχάρου
• έλεγχο της θρέψης και της γενικής φυσικής κατάσταση
• αναισθησιολογική και καρδιολογική εκτίμηση όπου υπάρχει ένδειξη

Στον καρκίνο των χοληφόρων, η αξονική και η μαγνητική τομογραφία βοηθούν να καθοριστεί η ακριβής θέση και η έκταση της νόσου και αν μπορεί να πραγματοποιηθεί πλήρης χειρουργική αφαίρεση.

Όταν υπάρχει ίκτερος

Σε ορισμένους ασθενείς με έντονη απόφραξη των χοληφόρων μπορεί να χρειαστεί πριν από το χειρουργείο τοποθέτηση stent ή παροχέτευση της χολής.

Αυτό όμως δεν γίνεται ως ρουτίνα σε κάθε ασθενή με ίκτερο. Η ανάγκη εξαρτάται από τη βαρύτητα της απόφραξης, την παρουσία χολαγγειίτιδας, τη λειτουργία του ήπατος και το θεραπευτικό πλάνο.

---

Πώς πραγματοποιείται;

---

Κύριες επεμβάσεις

---

Ανοικτή, λαπαροσκοπική ή ρομποτική προσέγγιση;

---

Τι να περιμένει ο ασθενής αμέσως μετά;

Η μετεγχειρητική πορεία διαφέρει σημαντικά ανάλογα με την επέμβαση.

Μετά από μια λαπαροσκοπική χολοκυστεκτομή, η νοσηλεία είναι συνήθως σύντομη και η επάνοδος γρήγορη.

Μετά από παγκρεατεκτομή ή επέμβαση Whipple απαιτείται μεγαλύτερη νοσηλεία και στενότερη παρακολούθηση.

Τις πρώτες ημέρες δίνεται έμφαση:

• στον έλεγχο του πόνου
• στην πρώιμη κινητοποίηση
• στην πρόληψη θρομβώσεων
• στη σταδιακή επανέναρξη της διατροφής
• στην παρακολούθηση της λειτουργίας του εντέρου
• στο σάκχαρο
• στη λειτουργία των χειρουργικών αναστομώσεων

Σε αρκετές μεγάλες παγκρεατικές επεμβάσεις μπορεί να υπάρχουν προσωρινά παροχετεύσεις, οι οποίες παρακολουθούνται για τυχόν διαφυγή παγκρεατικού ή χολικού υγρού.

Αποκατάσταση & επιστροφή στην καθημερινότητα

Η διάρκεια της αποκατάστασης εξαρτάται κυρίως από την έκταση της επέμβασης.

Μετά από αφαίρεση τμήματος του παγκρέατος, ο υπόλοιπος αδένας μπορεί να συνεχίσει να παράγει επαρκή ένζυμα και ινσουλίνη. Σε ορισμένους ασθενείς όμως εμφανίζεται εξωκρινής παγκρεατική ανεπάρκεια ή σακχαρώδης διαβήτης και χρειάζεται αντίστοιχη θεραπεία.

Αν η παραγωγή παγκρεατικών ενζύμων δεν επαρκεί, χορηγούνται παγκρεατικά ένζυμα μαζί με τα γεύματα, ώστε να βελτιωθούν η πέψη και η απορρόφηση των θρεπτικών συστατικών.

Μετά από ολική παγκρεατεκτομή, η θεραπεία με ινσουλίνη και παγκρεατικά ένζυμα είναι μόνιμη.

Αν κατά την περιφερική παγκρεατεκτομή αφαιρεθεί και ο σπλήνας, δίνονται επιπλέον οδηγίες για τον απαραίτητο εμβολιασμό και την πρόληψη λοιμώξεων.

---

Πιθανοί κίνδυνοι και επιπλοκές

Οι επεμβάσεις παγκρέατος και χοληφόρων είναι διαφορετικής βαρύτητας και οι πιθανοί κίνδυνοι εξαρτώνται από την επέμβαση.

Μπορεί να περιλαμβάνουν:

• αιμορραγία
• λοίμωξη ή ενδοκοιλιακή συλλογή
• παγκρεατικό συρίγγιο, δηλαδή διαφυγή παγκρεατικού υγρού από το σημείο διατομής ή αναστόμωσης
• διαφυγή χολής
• καθυστερημένη κένωση του στομάχου
• προβλήματα από τις αναστομώσεις
• παροδική ή μόνιμη διαταραχή του σακχάρου
• δυσκολία στην πέψη λόγω μειωμένης παραγωγής παγκρεατικών ενζύμων
• θρόμβωση ή καρδιοαναπνευστικές επιπλοκές

Οι ειδικοί κίνδυνοι συζητούνται ανάλογα με το είδος και την έκταση της επέμβασης.

---

Τι προσφέρει η χειρουργική θεραπεία;

Στις καλοήθεις παθήσεις, η επέμβαση μπορεί να αντιμετωπίσει συμπτώματα, επαναλαμβανόμενες επιπλοκές ή βλάβες που παρουσιάζουν κίνδυνο εξέλιξης.

Στον εξαιρέσιμο καρκίνο του παγκρέατος, η χειρουργική αφαίρεση αποτελεί βασικό μέρος μιας θεραπείας με στόχο την ίαση και συνδυάζεται συνήθως με συστηματική θεραπεία πριν ή μετά την επέμβαση.

Στον καρκίνο των χοληφόρων, η πλήρης αφαίρεση με ελεύθερα χειρουργικά όρια προσφέρει τη δυνατότητα μακροχρόνιου ελέγχου και αποτελεί τη βασική θεραπευτική επιλογή όταν η νόσος είναι εξαιρέσιμη.

---

Συχνές ερωτήσεις